Η σαγήνη της αδράνειας μιας φαινομενικά ήσυχης φύσης, αντικατοπτριζόταν στο στωικό αεράκι που ανέπνεε εκείνο το βράδυ η πανσέληνος. Το θρόισμα των πλεγμένων κλαδιών στην οροφή του δάσους, τα οποία ακούμπησε απαλά ο φακός στην οθόνη, αντηχούσε μέσα από τους νευρώνες ενός εγκεφάλου, περιτυλιγμένου από μεμβράνη χρωματισμένη σε αποχρώσεις του μπλε, στα μάτια φτιαγμένα από γυαλί...

Υπήρχε μια καρυδιά στον κήπο του σπιτιού απέναντι από το δικό μας, που έβλεπε το παράθυρο της κρεβατοκάμαράς μου. Θυμάμαι ότι συνήθιζα να αισθάνομαι την αλλαγή των εποχών από τον τρόπο που τα φύλλα της σιγά-σιγά ωχριούσαν και έπεφταν στην αγκαλιά του ανέμου κάθε φθινόπωρο ή πώς άνθιζαν δειλά-δειλά την άνοιξη, αρωματίζοντας την ατμόσφαιρα με την φρεσκάδα της πράσινης φαντασμαγορίας τους. Χώρια όλες εκείνες τις φορές που διαισθάνθηκα την καρτερική μα γλυκοζαχαρωμένη συντροφιά της από το μπαλκόνι μου, στη βαθιά μου σκέψη, προσευχή, στο λίκνισμά μου σε αποπνικτικές μελωδίες, κάτω από αστέρια, ψιχάλες και βροχοπτώσεις. Οι γείτονες την έκοψαν πριν από μερικούς μήνες, για λόγους που μου φάνηκαν εντελώς ασήμαντοι, σε αντίθεση με την αστραφτερή ύπαρξη της καρυδιάς. Έκτοτε απέμεινα ολομόναχη και αποστρέφω γρήγορα το βλέμμα μου από το κενό παράθυρο.

Στη παρόρμηση μιας στιγμής, σε ένα - ημιπρόχειρο - υπαίθριο σινεμά κάτω από την πανσέληνο, η σπαραξικάρδια στενοχώρια που ένιωθα βλέποντας, μέσα από θολό φιλμ, τα κλαδιά του δέντρου να πέφτουν άψυχα στη γη, επέστρεψε στην ψυχή μου σαν τα μαινόμενα κύματα της θάλασσας πριν την καταιγίδα, ακριβώς όπως και στον πρωταγωνιστή της ταινίας όταν κόψανε τη δική του καρυδιά. Δεν είχα άλλη επιλογή από το να αφήσω τον εαυτό μου να θρυμματιστεί, μόνο τα δύο αιωρούμενα μάτια μου έμειναν στο θερινό εκείνη τη στιγμή. Έριξα το ποτό μου, το κρινάκι με το οποίο στόλισα τα μαλλιά μου και την καρδιά μου στην άμμο που σκέπαζε στοργικά το έδαφος. Για άλλη μια φορά, ένιωσα αυτή την καρυδιά που αγαπούσα να φυτρώνει στο στήθος μου...

Το Digger είναι ένα σύγχρονο Western του 2020, σε σκηνοθεσία του σκηνοθέτη και σεναριογράφου Τζώρτζη Γρηγοράκη. Είναι η ιστορία του Νικήτα, ενός γηγενή αγρότη που ζει και εργάζεται απομονωμένος σε μια αγροικία στην καρδιά ενός ορεινού δάσους στη Βόρεια Ελλάδα. Για χρόνια, παλεύει με ένα επεκτεινόμενο βιομηχανικό τέρας, μια εταιρία εξόρυξης, η οποία σκάβει το δάσος, διαταράσσοντας την πλούσια χλωρίδα και απειλώντας την περιουσία του. Ωστόσο, ο νεαρός γιος του, Τζόνι, τον επισκέπτεται απροσδόκητα μετά από έναν εικοσάχρονο χωρισμό. Συνεπώς, θα ξεθαφτεί από το παρελθόν μια ακόμη έντονη απειλή στη ζωή του Νικήτα, όταν εκείνος ανακαλύπτει ότι η γυναίκα του έχει πεθάνει και πως ο γιος του απαιτεί πλέον τη μισή του κληρονομιά. Έτσι, οι δύο άντρες μετατρέπονται σε εχθρούς κάτω από την ίδια στέγη και αντιμετωπίζουν ο ένας τον άλλο κατά μέτωπο, με μοναδικό παρατηρητή τη φύση. Προκειμένου να μην υποχωρήσει για το κέρδος το λασπωμένο έδαφος από κάτω από τα πόδια τους, πατέρας και γιος πρέπει να το σκάψουν βαθιά, ώστε να βρουν τις ρίζες τους.

Η ταινία ξεκινά να ξεδιπλώνεται πράα κι ήσυχη, μα όταν πιάνει ρυθμό μαγνητίζει, ειλικρινής και ατίθαση. Την κραταιώνουν η εξαιρετική φωτογραφία και το colour grading, που εύστοχα εναποθέτει μια ψυχρή ομίχλη στον χώρο και τον χρόνο καθώς και ο άψογος ηχητικός σχεδιασμός, ο οποίος εστιάζει στο υπόκωφο βουητό των κινδύνων των μηχανών, τους ψίθυρους του δάσους και την έντονη ταλάντευση των ψυχών. Παράλληλα, η εκλεπτυσμένη σκηνοθεσία και εκπληκτικές ερμηνείες δρουν εμπλουτιστικά στην ήδη εμβυθιστική πλοκή. Ο εννοιολογικός πλούτος του φιλμ δε, σχετικά με τη φύση, τους ανθρώπους και τον συνδυασμό των σχέσεων που δημιουργούνται δαιδαλωδώς μεταξύ τους υπό ηλεκτρισμένες εντάσεις συνθέτουν μια ακμάζουσα θέαση. Υπάρχουν, φυσικά κι αναμενόμενα, μερικά ψεγάδια, πρακτικά ή σεναριακά, όπως για παράδειγμα το ελαφρά βεβιασμένο χτίσιμο του τέλους, ωστόσο δύναται άκοπα να αγνοηθούν.

Αν και φαίνεται παράταιρο με μια πρώτη ματιά, το Digger βρίσκει αβίαστα την θέση του ως σύγχρονο Western. Το Contemporary Western είναι ένα υπό-είδος του Western genre. Χρησιμοποιεί θεματικές, αρχέτυπα και μοτίβα, όπως επαναστατημένοι αντιήρωες και αχανή τοπία, σε ένα σύγχρονο σκηνικό και κοινωνικό περιβάλλον. Ταυτόχρονα, αυτό το υποείδος παρουσιάζει συχνά χαρακτήρες που παλεύουν με τον εκτοπισμό σε έναν «πολιτισμένο» κόσμο, σαν τον Νικήτα του Digger, ο οποίος βλέπει το λατρεμένο του δάσος να απαλλοτριώνεται από μια αδηφάγο εταιρεία. Τα κυρίως προσδιοριστικά θέματα των Neo-Western είναι η έλλειψη κανόνων, με τα ήθη να καθοδηγούνται από τα ένστικτα του χαρακτήρα ή του κοινού, παρά από τη διακυβέρνηση, χαρακτήρες που αναζητούν δικαιοσύνη ή νιώθουν τύψεις, στοιχεία που συνδέουν το Neo-Western με το ευρύτερο είδος Western ενισχύοντας την καθολική αίσθηση ότι οι πράξεις φέρουν συνέπειες . Άλλη σύμβαση του είδους αποτελεί η ανδροπρέπεια, η οποία κατοχυρώνεται και μετριέται σε (επιτυχείς) πράξεις βίας. Όλα αυτά τα χαρακτηριστικά, πράγματι συναντώνται με ευθύ ή έμμεσο τρόπο στο Digger.

Η ταινία έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα της ως μέρος του τμήματος Panorama στο 70ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Βερολίνου, όπου κέρδισε το βραβείο της ανεξάρτητης κριτικής επιτροπής International Confederation of Art Cinemas Art Cinema Award για το Panorama 2020. Έχει επίσης προβληθεί σε διεθνή φεστιβάλ ανά τον κόσμο, αποσπώντας 19 βραβεία. Ήταν υποψήφια για 14 βραβεία στα Βραβεία της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου και κέρδισε δέκα εξ’ αυτών, μεταξύ των οποίων Καλύτερης Ταινίας μεγάλου μήκους, Καλύτερης Σκηνοθεσίας και Καλύτερης Φωτογραφίας, ενώ επιλέχθηκε ως η ελληνική συμμετοχή για την Καλύτερη Διεθνή Ταινία μεγάλου μήκους στα 94α Όσκαρ.

Δημιουργώντας ένα δίπολο, με αντιδιαμετρικές ειρωνείες στα άκρα του, το Digger πετυχαίνει να αυξάνει τη βαρύτητα γύρω του, είτε το δεις στο περιβάλλον που κυλάει από μέσα του, είτε στο εντελώς αντίθετο. Ας προσποιηθούμε για μερικά λεπτά ότι αυτές οι λέξεις γράφτηκαν την επόμενη κιόλας μέρα, σε μια παραλία το μεσημέρι, εκεί που ο ήλιος είναι άσπλαχνος. Σε άλλα νέα, το διπλανό γεωτεμάχιο αγοράστηκε από επενδυτές, ποιος ξέρει τι θα απογίνουν τα δέντρα και η θάλασσα… Άλλωστε, ζούμε σε μια χώρα και εποχή που οι σχέσεις παραφρονούν και παρακμάζουν, τα συμφέροντα υπερτερούν των πάντων – της φύσης, των ανθρώπινων και μη όντων. Τι και αν πνιγόμαστε τι και αν καιγόμαστε; Θα αξίζουμε για μια ζωή όσο κοστολογείται μια ανάσα – το πολύ δύο… Συνεπώς, το Digger βρίσκεται πακτωμένο ακτινοβολώντας σε ένα εγχώριο κινηματογραφικό στερέωμα και κουβαλά θαρραλέα το μήνυμά του, καθιστώντας τον θόλο λίγο πιο λαμπρό…

Περιπλανιέμαι το ίδιο κιόλας βράδυ στην ακροθαλασσιά, ψάχνοντας νεκρά κοχύλια και τα αγαπημένα μου κρίνα που φυτρώνουν παραθαλάσσια. Δεν άντεξα να μην κόψω ένα, με κατάπιαν όμως τύψεις – πως μπόρεσα, ενώ με έχουν πληγώσει «τέρατα» που σκάβουν; Να είναι μήπως το φεγγαρόφωτο που με τραβά στη θάλασσα, όπως σπρώχνει μες την άπνοια τα νωχελικά κύματα στην άμμο, που με καλεί να φτάσω τα ιστιοφόρα, να τα φυσήξω πέρα στη (ξα)στεριά πριν πνιγώ; Ο φάρος από μακριά προβάλλει σκιές που σέρνονται στο ακρογιάλι. Απελπίζομαι, γιατί το σινεμά είναι η μοναδική οντότητα που πλέον μας σώζει…