Το stop motion animation αποτελεί μία από τις πιο δύσκολες και χρονοβόρες τεχνικές κινηματογράφησης, καθώς κάθε κίνηση γεννιέται μέσα από χιλιάδες ξεχωριστές φωτογραφίες, καθεμία από τις οποίες αποτυπώνει μια ανεπαίσθητη αλλαγή στον χώρο και στον χρόνο.

Το αποτέλεσμα έρχεται - σχεδόν πάντα - να δικαιώσει τον δημιουργό-σκηνοθέτη, αλλά και να ανταμείψει το κοινό με έναν κόσμο που μοιάζει να ξεπήδησε από τα πιο κρυφά σημεία της φαντασίας του. Έναν κόσμο που ξυπνά συναισθήματα, ανασύρει εικόνες και αφήνει πίσω του κάτι από τη μαγεία του χειροποίητου. 

Παρακάτω παραθέτω μερικές από τις πιο ιδιαίτερες δημιουργίες του είδους: 

Mary and Max (2009)

Δε θα μπορούσα να μη ξεκινήσω με το Mary and Max, το οποίο αποτελεί μια ταινία-σταθμό για το είδος του stop motion.

Η Mary, ένα οκτάχρονο μοναχικό κοριτσάκι που μένει με την οικογένειά της στη Μελβούρνη, ψάχνει απεγνωσμένα να βρει έναν φίλο με τον οποίο θα μπορεί να μοιράζεται τόσο τις σημαντικές όσο και τις ασήμαντες στιγμές της καθημερινότητάς της. Έτσι, αποφασίζει να στείλει γράμμα σε έναν άγνωστο παραλήπτη στην άλλη άκρη του κόσμου. Το γράμμα αυτό καταλήγει στα χέρια του Max, ενός σαραντατετράχρονου άνδρα που ζει στη Νέα Υόρκη και δυσκολεύεται να προσαρμοστεί στις κοινωνικές συμβάσεις λόγω του συνδρόμου Asperger.

Αυτό που ξεκινά ως μια τυχαία αλληλογραφία εξελίσσεται σε μια βαθιά φιλία, καθώς μέσα από τα γράμματά τους, οι δύο ήρωες μοιράζονται τους φόβους, τις ανασφάλειες, τις ελπίδες και τις απογοητεύσεις τους.

My life as a zucchini (2016)

Ο Φιλ Ιερόπουλος επιστρέφει μετά το Αvant-Drag! με το Uchronia, ένα ψυχεδελικό film essay εμπνευσμένο από το ποίημα Une Saison en Enfer του Αρθούρου Ρεμπώ. Σε σενάριο του Φοίβου Δούσου, η ταινία ακολουθεί το φάντασμα του queer Γάλλου ποιητή καθώς ταξιδεύει στον χρόνο και συναντά επαναστατικές μορφές σε μια περιπλάνηση που διασχίζει περίπου 150 χρόνια εξέγερσης, queer ιστορίας και ανεκπλήρωτων ουτοπιών. 

Η Έμμα Γκόλντμαν, η Μάρσα Π. Τζόνσον, ο Ντέιβιντ Βοϊναρόβιτς και άλλες ιστορικές ή επινοημένες φιγούρες συναντιούνται μέσα σε ένα σύμπαν όπου ο χρόνος παύει να λειτουργεί γραμμικά. Αρχειακές εικόνες, performances, drag, πολιτικές αναφορές και διαφορετικές κινηματογραφικές υφές συνυπάρχουν, δημιουργώντας περισσότερο ένα οπτικοακουστικό κολάζ παρά μια συμβατική αφήγηση. 

Και κάπως έτσι, ξεκινά ένα ψυχεδελικό ταξίδι χωρίς κάποιον τελικό προορισμό. Το Uchronia δεν αντιμετωπίζει την Ιστορία ως μια ευθεία γραμμή γεγονότων που οδηγεί από το παρελθόν στο παρόν. Την κόβει, την ανακατεύει, την επανασυνδέει. Φέρνει πρόσωπα που δεν θα μπορούσαν ποτέ να συναντηθούν στον ίδιο χρόνο και τα τοποθετεί μέσα στο ίδιο φανταστικό σύμπαν. Σαν να δημιουργεί ένα παράλληλο αρχείο για όλους εκείνους που κάποτε προσπάθησαν να αλλάξουν την πραγματικότητα και έμειναν, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, έξω από την επίσημη αφήγησή της.

«To learn to live is to learn to live with ghosts».

Να μάθεις να ζεις σημαίνει να μάθεις να ζεις με τα φαντάσματα.

Και τα φαντάσματα του Uchronia δεν είναι μόνο οι νεκροί. Είναι οι ιδέες που δεν πέθαναν μαζί με τους ανθρώπους που τις γέννησαν. Είναι οι επαναστάσεις που απέτυχαν, οι ουτοπίες που δεν πραγματοποιήθηκαν, οι αγώνες που χάθηκαν και παρ’ όλα αυτά συνέχισαν να στοιχειώνουν το μέλλον. 

Γιατί πριν γίνουν φαντάσματα, όλοι αυτοί οι άνθρωποι είχαν ήδη πεθάνει πολλές φορές. 

Είχαν πεθάνει κάθε φορά που έχαναν έναν αγώνα, κάθε φορά που μια ουτοπία έμοιαζε να απομακρύνεται. Και ίσως αυτό να είναι το παράδοξο της επανάστασης: ότι ένας αγώνας μπορεί να χαθεί στη δική του εποχή και να κερδηθεί δεκαετίες αργότερα, από ανθρώπους που δεν γνώρισαν ποτέ εκείνους που ξεκίνησαν να τον δίνουν. 

Έτσι, τα φαντάσματα επικοινωνούν μέσα από τις επαναστάσεις τους.

Νεκροί και ζωντανοί, πραγματικοί και φανταστικοί, διαφορετικές εποχές και διαφορετικές μορφές αντίστασης συναντιούνται σε έναν παράλληλο κόσμο – σε έναν κόσμο που δεν υπήρξε, αλλά θα μπορούσε να έχει υπάρξει. 

Η Uchronia δεν προσπαθεί να ξαναγράψει την Ιστορία. Προσπαθεί να φανταστεί τι θα συνέβαινε αν εκείνοι που κάποτε ονειρεύτηκαν έναν διαφορετικό κόσμο μπορούσαν να συνυπάρξουν για λίγο στον χρόνο. 

Και ίσως τελικά η τέχνη να είναι ένας από τους λίγους χώρους όπου κάτι τέτοιο μπορεί να συμβεί. Ένας χώρος όπου οι νεκροί επιστρέφουν. Όπου οι χαμένοι αγώνες μπορούν να ξαναδοθούν. Όπου οι ουτοπίες δεν χρειάζεται να έχουν υπάρξει για να συνεχίσουν να μας αφορούν.

Κάποια φαντάσματα δεν επιστρέφουν για να μας τρομάξουν.

Επιστρέφουν για να μας θυμίσουν ότι κάποτε προσπάθησαν.

Την πρώτη φορά που είδα τη συγκεκριμένη ταινία ήμουν δεκαεπτά χρονών. Ήταν ένα βροχερό, φθινοπωρινό Σάββατο, μόλις είχα γυρίσει από το φροντιστήριο και ήξερα πως, πιθανότατα, εκείνη θα ήταν η μόνη «έξοδος» της ημέρας, καθώς είχα μπροστά μου αμέτρητες ώρες διαβάσματος για τις Πανελλήνιες. Πριν περάσω, λοιπόν, το υπόλοιπο της ημέρας πάνω από ένα βιβλίο αρχαίων, αποφάσισα να εκμεταλλευτώ τον καιρό και να δω μια σκοτεινή ταινία, έτσι ώστε να αποφορτιστώ λίγο από την απογοήτευση ενός ακόμη «χαμένου» Σαββατοκύριακου- δεν ήξερα πως αυτό που επρόκειτο να παρακολουθήσω θα ήταν ένα από τα πιο φωτεινά πράγματα που θα έμπαιναν στη ζωή μου εκείνη την περίοδο.

Ως έφηβο κορίτσι που σεβόταν τον εαυτό του, μπήκα στο Pinterest και έψαξα «Best Movies for Fall». Ανάμεσα στις αμέτρητες προτάσεις, η ματιά μου κόλλησε σε μια λεπτή, μπλε φιγούρα με τεράστια μάτια, χαμένη μέσα σε ένα νυχτερινό, σχεδόν απόκοσμο σκηνικό. Μπλε, μαύρο, σκοτάδι- όλα όσα χρειαζόμουν για να πειστώ. Δεν χρειάστηκαν ούτε κριτικές ούτε υπόθεση ούτε δεύτερη σκέψη.

Ήδη από τα πρώτα λεπτά της ταινίας ένιωσα ερωτευμένη με το σύμπαν της. Ο Βίκτωρ, ένας εσωστρεφής και ντροπαλός νεαρός, γνωρίζει τη Βικτόρια, μια εξίσου ντροπαλή και συνεσταλμένη κοπέλα, μέσα από το προξενιό που έχουν κανονίσει οι οικογένειές τους. Οι δυο τους προορίζονται να παντρευτούν, όχι τόσο από έρωτα, όσο επειδή οι οικογένειές τους βλέπουν σε αυτή την ένωση μια ευκαιρία να εξασφαλίσουν την οικονομική τους κατάσταση.

Εκείνοι, όμως, ερωτεύονται πραγματικά και έτσι, όταν ο Βίκτωρ βρίσκεται σε ένα δάσος για να κάνει πρόβα την πρόταση γάμου που σκοπεύει να κάνει στη Βικτόρια, προσπαθώντας να περάσει το δαχτυλίδι σε ένα κλαδί δέντρου, ανακαλύπτει πως αυτό που νόμιζε για κλαδί είναι στην πραγματικότητα το χέρι της Έμιλυ, μιας νεκρής νύφης.

Χωρίς να το καταλάβει, ο Βίκτωρ έχει μόλις κάνει πρόταση γάμου σε μια νεκρή γυναίκα- και εκείνη, την αποδέχεται. Από εκείνο το σημείο και έπειτα, η Έμιλυ προσπαθεί να πείσει τον Βίκτωρ να παραμείνει μαζί της στον κάτω κόσμο, καθώς θεωρεί πως, με την πρότασή του, της έχει δώσει μια υπόσχεση.

Αυτό που μου αρέσει να λέω πάντα όταν μιλώ για αυτή την ταινία είναι πως, προσωπικά, πιστεύω ότι αποτελεί μια ιστορία που εμπεριέχει το θηλυκό στοιχείο με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους. Μέσα από την πλοκή της παρουσιάζονται κοινές γυναικείες εμπειρίες, αλλά και σύμβολα και χρώματα που έχουν διαχρονικά συνδεθεί με τη θηλυκότητα.

Σε μια πρώτη ανάγνωση, βλέπουμε πως η Έμιλυ συγκρίνεται συνεχώς με τη Βικτόρια, προσπαθώντας να αποδείξει ότι είναι πιο άξια να δεχτεί την αγάπη του Βίκτωρ. Οι γυναίκες έχουμε μεγαλώσει σε μια κοινωνία όπου μαθαίνουμε από μικρές να συγκρινόμαστε μεταξύ μας για τα πάντα- από το ποια έχει τα καλύτερα ρούχα, μαλλιά και σώμα, μέχρι το ποια έχει πιο γοητευτική προσωπικότητα. Μας μαθαίνουν, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, να είμαστε ανταγωνιστικές μεταξύ μας, να βλέπουμε η μία την άλλη ως αντίπαλο και να αισθανόμαστε πως δεν υπάρχει αρκετός χώρος για όλες.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι στίχοι του τραγουδιού «Tears to Shed», βασικό κομμάτι του soundtrack της ταινίας:

What does that wispy little brat have - Τι έχει αυτή η μικροκαμωμένη κακομαθημένη

That you don't have double? - που εσύ δεν τα έχεις διπλά;

And that silly little creature - Και αυτό το ανόητο πλασματάκι

Isn't wearing his ring - δεν φοράει το δαχτυλίδι του

And she doesn't play piano - και δεν παίζει πιάνο

Or dance, or sing - ούτε χορεύει ούτε τραγουδάει

No, she doesn't compare - Όχι, δεν συγκρίνεται μαζί σου

Ένα ακόμη στοιχείο που θεωρώ πως συνδέεται έντονα με τη θηλυκότητα στην ταινία είναι η σελήνη, η οποία κατέχει έναν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στην ιστορία. Σε πολλές παραδόσεις, η σελήνη αποτελεί ένα σύμβολο που έχει συνδεθεί με τη γυναικεία ενέργεια και τον συναισθηματικό κόσμο. Στην περίπτωση της Έμιλυ, η σύνδεση αυτή γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρουσα μέσα από τη φράση της: «I spent so long in the darkness, I’d almost forgotten how beautiful the moonlight is» - «Πέρασα τόσο καιρό στο σκοτάδι, που σχεδόν είχα ξεχάσει πόσο όμορφο είναι το φως του φεγγαριού».

Για εμένα, τα λόγια αυτά σηματοδοτούν μια αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο η Έμιλυ αρχίζει να αντιλαμβάνεται τον κόσμο γύρω της, αλλά και τη σχέση της με τις γυναίκες. Η συνειδητοποίηση αυτή δεν γίνεται ξεκάθαρη παρά μόνο προς το τέλος της ταινίας. Ωστόσο, η αναφορά της Έμιλυ στη σελήνη είναι η αρχή αυτής της εσωτερικής αλλαγής. Η Βικτόρια παύει, έστω και σταδιακά, να αποτελεί απλώς την «άλλη γυναίκα» με την οποία πρέπει να συγκριθεί ή να ανταγωνιστεί για την αγάπη του Βίκτωρ και η νεκρή νύφη μας, αρχίζει να αναγνωρίζει πως και οι δύο είναι γυναίκες που έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με τις ίδιες κοινωνικές προσδοκίες και περιορισμούς. Μετά από αυτό το σημείο, η Έμιλυ έρχεται σε επαφή με μια διαφορετική πραγματικότητα- εκείνη της γυναικείας αλληλεγγύης.

Το 400 Χτυπήματα αποτελεί την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του Φρανσουά Τρυφώ και μία από τις ταινίες που εγκαινίασαν τη Γαλλική Νουβέλ Βαγκ.

Ο δεκατριάχρονος Αντουάν Ντόινελ (Ζαν-Πιερ Λεό) μεγαλώνει στο Παρίσι με τους γονείς του, μέσα σε ένα ψυχρό και αυταρχικό οικογενειακό περιβάλλον, ενώ παράλληλα έρχεται αντιμέτωπος με την ίδια αυστηρότητα και στο σχολείο. Καθώς η καθημερινότητά του γίνεται ολοένα και πιο ασφυκτική, καταφεύγει στην αταξία και τη μικροπαραβατικότητα, αναζητώντας έναν χώρο όπου θα μπορέσει να νιώσει ελεύθερος, αποδεκτός και πραγματικά ασφαλής.

Η συγκεκριμένη ταινία, είναι μία από τις πιο προσωπικές δημιουργίες του Τρυφώ, καθώς ο ίδιος είχε αναφέρει πως βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στα παιδικά του χρόνια. Μας ανοίγει την πόρτα σε έναν κόσμο που για εκείνον υπήρξε αφιλόξενος- και τον ευχαριστούμε για αυτό γιατί, μέσα από την πληγή του, μας θυμίζει πως πίσω από κάθε «δύσκολο» παιδί μπορεί να κρύβεται ένα παιδί που απλώς ζητά να το αγαπήσουν.

Το κρυφό όνειρο του Αντουάν είναι να βρεθεί στη θάλασσα, ένα όνειρο που μοιάζει να συμβολίζει την ανάγκη του για μια διαφορετική ζωή. Ύστερα από μια σειρά περιπετειών και τον εγκλεισμό του σε αναμορφωτήριο, καταφέρνει τελικά να το πραγματοποιήσει. 

Ο συγγραφέας Τζιανφράνκο Καλίγκαριτς γράφει στο μυθιστόρημά του «Το τελευταίο καλοκαίρι στη Ρώμη»:

«Σκέφτομαι το πρώτο ψάρι που επέζησε έξω από το νερό, που πάλεψε και μας έφερε στον κόσμο. Σκέφτομαι πως τα πάντα οδηγούν στη θάλασσα. Τη θάλασσα που υποδέχεται τα πάντα στην αγκαλιά της».

Τι είναι αυτό που μας κάνει να κατευθυνόμαστε πάντα προς τη θάλασσα; Τι είναι εκείνο που έκανε τον Αντουάν να θέλει τόσο πολύ να αντικρίσει αυτό το απέραντο μπλε; Να ήταν άραγε η αίσθηση πως εκεί βρίσκεται το πραγματικό μας σπίτι;

Καθ' όλη την διάρκεια της προβολής σκεφτόμουν τα παιδιά - και κυρίως εκείνα που ουρλιάζουν χωρίς να βγάζουν άχνα. 

Παιδιά απογοητεύονται - παιδιά πονούν:

Παιδιά πονούν - παιδιά φοβούνται 

Παιδιά φοβούνται - παιδιά ασφυκτιούν 

Παιδιά ασφυκτιούν - παιδιά παρανομούν 

Παιδιά παρανομούν - παιδιά τρέχουν 

Παιδιά κλαίνε - παιδιά αγαπούν 

Παιδιά αγαπούν - παιδιά χαμογελούν 

Παιδιά χαμογελούν - παιδιά ζουν 

Παιδιά ζουν - παιδιά παίζουν

Παιδιά λένε την αλήθεια - ενήλικες δεν τα πιστεύουν - παιδιά λένε ψέματα - παιδιά σωπαίνουν 

Αν είμαι για ένα πράγμα σίγουρη στη ζωή μου - και δεν είμαι για πολλά - είναι πως, αν τα παιδιά πάψουν να μιλούν, αυτός ο κόσμος θα κοιμηθεί για πάντα.

Αυτή την εβδομάδα, τα θερινά σινεμά φιλοξενούν μια από τις πιο ποιητικές ταινίες του σύγχρονου κινηματογράφου. Η Αμελί του Ζαν-Πιερ Ζενέ γιορτάζει φέτος είκοσι πέντε χρόνια από τη γέννησή της και, μαζί της, γιορτάζουμε κι εμείς την ύπαρξη ενός έργου που, όσο μας μεγαλώνει, άλλο τόσο μας μικραίνει. Ενός έργου που μας αγκαλιάζει και μας καλεί να εκτιμούμε τις απλές, μα καθόλου ασήμαντες, στιγμές της ζωής.

Η Αμελί Πουλέν (Ωντρέ Τοτού), μια εσωστρεφής σερβιτόρα στο Παρίσι, ανακαλύπτει ότι σκοπός της ζωής της είναι να κάνει τους ανθρώπους γύρω της πιο ευτυχισμένους. Μέσα από μικρές, διακριτικές πράξεις καλοσύνης, προσπαθεί να τους παρακινήσει να αντιμετωπίσουν τους φόβους τους, να κυνηγήσουν τα όνειρά τους και να αφεθούν στις ευκαιρίες που τους προσφέρει η ζωή. Στην πορεία, θα χρειαστεί να βρει το θάρρος να κάνει το ίδιο και για τον εαυτό της.

Στην ταινία κυριαρχούν τα έντονα χρώματα, η προσεγμένη φωτογραφία και τα ευρηματικά εφέ τα οποία σε συνδυασμό με την ονειρική μουσική του συνθέτη Γιαν Τιρσέν, δημιουργούν μια παραμυθένια ατμόσφαιρα. Οι ήχοι του ακορντεόν και του πιάνου λειτουργούν ως αναπόσπαστο κομμάτι της αφήγησης αποτυπώνοντας τη μοναξιά, τη φαντασία και τη νοσταλγία της Αμελί. Το soundtrack έχει ταυτιστεί τόσο έντονα με την ταινία, ώστε θεωρείται πλέον ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα και αγαπημένα κινηματογραφικά μουσικά έργα των τελευταίων δεκαετιών. 

Πολλοί λένε πως η ταινία άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο βλέπουν το Παρίσι, άλλοι πάλι πως στάθηκε η αφορμή για να επισκεφθούν αυτή την πόλη. Στη δική μου περίπτωση, η συγκεκριμένη ταινία είναι μία από εκείνες που με έκαναν να ονειρευτώ το Παρίσι πριν καν βρεθώ εκεί. Και όταν τελικά το επισκέφθηκα, ένιωθα πως μπορούσα να απολαύσω αυτό το μέρος μέσα από τα μάτια των ηρώων της.

Φεύγοντας από την επετειακή προβολή στο Cine Paris και περπατώντας σε μια μισοκοιμισμένη και ήσυχη Αθήνα λουσμένη από κίτρινα φώτα, έκανα το συνηθισμένο debrief με τον εαυτό μου όσο στα ακουστικά μου έπαιζε Κόρε Ύδρο- γιατί η δική μου Αμελί σίγουρα θα είχε Κόρε Ύδρο για soundtrack.

Σκεφτόμουν πώς η εσωστρέφεια και η συστολή απέναντι στη ζωή μπορούν να λειτουργήσουν σαν νοητές φυλακές περιορίζοντάς μας και απομακρύνοντάς μας από όσα πραγματικά επιθυμούμε. Συχνά παρατηρούμε τον κόσμο από απόσταση, περιμένοντας μια σωστή στιγμή που, στην πραγματικότητα, δεν υπάρχει. Ύστερα, θυμήθηκα ότι ο Ζενέ είχε εξηγήσει πως η Αμελί γεννήθηκε από την επιθυμία του να αφηγηθεί μια αισιόδοξη ιστορία, παρότι ο ίδιος θεωρεί τον εαυτό του απαισιόδοξο- και αυτό σημαίνει ελπίδα. Όσο δύσκολος κι αν μοιάζει ο κόσμος, οι μικρές πράξεις καλοσύνης, η σύνδεση με τους άλλους και το θάρρος να κάνεις ένα βήμα προς τα εμπρός μπορούν να τον αλλάξουν.

Με αφορμή τη νέα ταινία του Αλμοδόβαρ «Bitter Christmas» που κυκλοφορεί στις 4 Ιουνίου από το Cinobo, θυμήθηκα ποια είναι η αγαπημένη μου ταινία του και αρπάζω διακριτικά την ευκαιρία για να μοιραστώ κάποιες σκέψεις μου για εκείνη. 

H δραματική ταινία Volver του 2006, συγκεντρώνει όλα τα «κόκκινα» μαζί και σε καθηλώνει από τις πρώτες κιόλας σκηνές βάζοντάς σε μέσα σε ένα σύμπαν όπου υπάρχει έντονα το στοιχείο της τραγικότητας.

Έχει αγάπη, έχει βία, έχει θυμό, έχει αίμα, έχει φωτιά.

Η Ραϊμούντα (Πενέλοπε Κρουζ), μια γυναίκα της εργατικής τάξης, ζει στη Μαδρίτη και προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις δυσκολίες της καθημερινότητας, τη σχέση με την έφηβη κόρη της Πάουλα (Γιοχάνα Κόμπο) και τα οικογενειακά βάρη που μοιάζουν να επιστρέφουν από το παρελθόν. Παράλληλα, η αδελφή της Σόλε (Λόλα Ντουένιας) κινείται πιο μοναχικά, ενώ η ανάμνηση της νεκρής μητέρας τους Αϊρίν (Κάρμεν Μάουρα) πλανάται διαρκώς πάνω από τη ζωή τους.

Όταν ένα απρόσμενο γεγονός αναστατώνει την οικογένεια, εκείνες καλούνται να αντιμετωπίσουν όσα προσπαθούσαν να αφήσουν πίσω για χρόνια.

Σε θεματικό επίπεδο, το έργο εστιάζει στη γυναικεία εμπειρία, χωρίς όμως να εγκλωβίζεται σε καθαρά σκοτεινή αφήγηση, καθώς το χιούμορ, η τρυφερότητα και η αλληλεγγύη μεταξύ των χαρακτήρων λειτουργούν αντισταθμιστικά. Μέσα από μια αισθητική που συνδυάζει ρεαλισμό και μια σχεδόν μεταφυσική χροιά η ιστορία ξετυλίγει παλιά μυστικά, ενοχές και δεσμούς ανάμεσα σε γυναίκες που προσπαθούν να επιβιώσουν κουβαλώντας τα τραύματά τους ενώ παλεύουν να συμφιλιωθούν με όσα δεν ειπώθηκαν ποτέ. 

Αυτό που ξεχωρίζει είναι ο τρόπος που ο Αλμοδόβαρ μετατρέπει το οικογενειακό δράμα σε ένα σύμπαν συναισθηματικής υπερβολής, χωρίς όμως να αφαιρεί το στοιχείο της ανθρωπιάς από τους χαρακτήρες.

Δεν θυμάμαι ακριβώς τι σκέφτηκα μόλις τελείωσε η ταινία, θυμάμαι όμως τι σκεφτόμουν για μέρες μετά τη προβολή:

Volver στα ισπανικά σημαίνει «επιστρέφω». Το προφανές είναι πώς στην ταινία, αυτή η λέξη αναφέρεται στους νεκρούς και σε όσους απουσιάζουν -για διαφορετικούς λόγους ο καθένας- από τις ζωές των άλλων.

Στο μυαλό μου αυτό το «επιστρέφω» λειτουργεί σαν μια εσωτερική υπόσχεση από εκείνες που δίνουμε στους εαυτούς μας λίγο πριν βρούμε το κουράγιο να κοιτάξουμε κατάματα όλα τα κόκκινα που μας πόνεσαν, μας τραυμάτισαν και τελικά μας άλλαξαν. Εκείνα που έγιναν αίμα, πληγή και φωτιά.

Επιστρέφουμε για να αγγίξουμε τον πόνο διαφορετικά. Για να πάρουμε πίσω ό,τι αφήσαμε να καεί μέσα του και να το μετουσιώσουμε σε αγάπη.  

Τελειώνοντας αυτό το κείμενο και με ένα μεγάλο «ουφ» παρατηρώ πως τα νύχια μου είναι βαμμένα κόκκινα. Θα μπορούσε να είναι απλώς μια σύμπτωση- αλλά δεν πιστεύω στις συμπτώσεις.