Η κοινή πορεία του σκηνοθέτη Juzo Itami και της ηθοποιού Nobuko Miyamoto, στη ζωή και στο σινεμά, είναι το λιγότερο ενδιαφέρουσα. Η Miyamoto, ούσα πρωταγωνίστρια και στις 10 ταινίες που σκηνοθέτησε ο Itami, γέμισε με τις ερμηνείες της τα αξιοπερίεργα και συνάμα βγαλμένα από τη καθημερινότητα συμβάντα που αποτύπωνε ο σκηνοθέτης. Η καλλιτεχνική τους υπόσταση ήταν αλληλένδετη και καταγράφηκε στο έργο τους. Αναλύοντας τέσσερις από τις ταινίες του διδύμου Itami – Miyamoto, παρατηρούμε τις ανησυχίες τους, οι οποίες είναι ακόμη πιο σημαντικές, αν θέσουμε στο μικροσκόπιο τη κατάσταση της Ιαπωνίας στις δεκαετίες που εδραιώθηκαν κινηματογραφικά. 

Η πιο γνωστή ταινία του σκηνοθέτη μπορεί να θεωρηθεί το «ramen western» Tampopo (1985). Στη ταινία, η Miyamoto υποδύεται την ομώνυμη πρωταγωνίστρια, ιδιοκτήτρια ενός μικρού μαγαζιού με ramen, η οποία προσπαθεί να τα φέρει εις πέρας και να εξυπηρετήσει τους πελάτες. Όταν μια μέρα οι οδηγοί φορτηγών Goro και Gun σταματούν στο μαγαζί για «ανεφοδιασμό», η Tampopo τους ζητάει να τη βοηθήσουν να μετατρέψει το μαγαζί της στο καλύτερο της περιοχής. Παράλληλα με την εκπαίδευση της ηρωίδας και την αναζήτηση πρώτων υλών, ο Itami μας αποσπά τη προσοχή με μικρές αυτοτελείς ιστορίες. Στο πιάτο μας σερβίρονται βινιέτες εμπνευσμένες από τη ζωή: το φαγητό λειτουργεί ως μοχλός κοινωνικών συγκρούσεων, ως εργαλείο σεξουαλικής ευχαρίστησης, ακόμη και ως επέκταση της ίδιας της θνητότητας. Στον πυρήνα της ταινίας, το φαγητό είναι ιερό. Υπάρχει σεβασμός στη τελετουργία και την προετοιμασία του γεύματος. Από την μυσταγωγική διαδικασία της κατανάλωσης ενός μπόλ από ramen, μέχρι την συμμετρία της τοποθέτησης μιας ομελέτας στο πιάτο, ο Itami προκαλεί μια επίθεση στις αισθήσεις. Η Miyamoto στον ρόλο της Tampopo, διακατέχεται από φρενήρη ενέργεια και αποφασιστικότητά να πετύχει. Όσο αποτυγχάνει να πετύχει τη σωστή αναλογία της σούπας, τόσο περισσότερο θέλουμε να τα καταφέρει.

Παρεμφερή δυναμική με την ιστορία του Tampopo, επιτυγχάνεται και στο μεταγενέστερο Supermarket Woman (1996). Εδώ το φαγητό συμμετέχει υποδόρια στη πλοκή, όμως το κύριο σημείο αναφοράς του δημιουργού είναι το αποτύπωμα του καπιταλισμού στις αγορές. Ο Goro (όχι ο ίδιος χαρακτήρας με το Tampopo), είναι ένας διευθυντής σουπερμάρκετ, το οποίο καταρρέει. Την ίδια στιγμή, ακριβώς απέναντι ανοίγει ένα σουπερμάρκετ με πληθώρα ειδών και εκπτώσεων. Όσο βρίσκεται στα εγκαίνια του πολυκαταστήματος για να ελέγξει τον ανταγωνισμό, συναντά τον χαρακτήρα της Miyamoto: μια δραστήρια γυναίκα ονόματι Hanako. Η Hanako, παλιά συμμαθήτρια του Goro, τού γεννά αισθήματα και εκείνος της προτείνει να τον βοηθήσει με την ανανέωση του σουπερμάρκετ του. Όσο οι αντίπαλοι θέλουν να εξαγοράσουν το μικρότερο μαγαζί της γειτονιάς, η Hanako με τις δράσεις και τις ιδέες της, ανανεώνει το κατάστημα. Ενώ στη ταινία η κριτική του Itami είναι ελαφρώς αναμασημένη, η ερμηνεία της Miyamoto είναι σαρωτική. Τα πολύχρωμά της ρούχα και το μεταδοτικό της χαμόγελο είναι η στολή της, όσο η αποστολή της είναι η διάσωση του ανθυγιεινού βασιλείου του Goro.  

Ανάμεσα όμως στις δεκαετίες του 80’ και 90’, όσο το δίδυμό μας κερδίζει βραβεία για τις ταινίες του και ταυτόχρονα η οικονομική τους κατάσταση είναι ευνοϊκότερη, την ίδια περίοδο η δράση της Yakuza στην Ιαπωνία αυξάνεται ανησυχητικά. Ξεκινώντας από ανήλιαγα στέκια, έμπαιναν στο χρηματιστήριο και η εξουσία τους υπερέβαινε ακόμη και τη πολιτική ηγεσία της χώρας.  Κατά τη περίοδο των 80’ με την άνοδο του χρηματιστηρίου, ο Itami παρατηρεί την άνοδο των φαινομένων φοροδιαφυγής και εμπνέεται. 

Το 1987, λοιπόν, γυρίζει τη ταινία The Taxing Woman. Η Miyamoto υποδύεται τη Ryoko. Μια φοροσυλλέκτρια, η οποία είναι αφοσιωμένη στην εργασία της. Λειτουργεί μηχανικά, ο εγκέφαλός της είναι προγραμματισμένος σε αριθμούς. Έρχεται αντιμέτωπη με τον εκατομμυριούχο Hideki Gondo, ιδιοκτήτη ξενοδοχείων ημιδιαμονής και επιτυχημένο φοροφυγά. Μπλέκουν σε ένα κυνήγι γάτας με ποντικού, βουτηγμένο σε gags και αλλεπάλληλες αλλαγές δυναμικών. Ο Itami με το διασκεδαστικό του σενάριο και η Miyamoto με την καταλυτική της παρουσία καταφέρνουν να κρατήσουν το ενδιαφέρον, σε μια βαρετή αποπληρωμή χρεών. Ταυτόχρονα, η δυναμική των πρωταγωνιστών και η φιλοδοξία τους για να πετύχουν, κάνει τη καταδίωξη περισσότερο ουσιαστική. Όποιος από τους δυο αποτύχει, δεν θα το κάνει με ήσυχο τρόπο. 

Με το τέλος της δεκαετίας των 80’, άρχισαν να αποκαλύπτονται όλο και περισσότερα οικονομικά σκάνδαλα για τις φατρίες των Yakuza, κάτι που δεν άφησε τον Itami ασυγκίνητο. Έτσι προχώρησε στην επόμενή του ταινία: την πιο σημαντική για το υπόλοιπο της περιπετειώδους, πλέον, ζωής του.

Το Minbo: The Gentle Art of Japanese Extortion (1992) θα αποτελούσε τη ταινία που θα προκαλούσε μια αλυσίδα γεγονότων, πρωτόγνωρη για όλη τη χώρα και για το δίδυμό μας. Στο ξενοδοχείο Europa, συγκεντρώνονται μέλη της Yakuza για να εκβιάσουν τα θύματά τους ή να συλλέξουν χρήματα από παράνομες δραστηριότητες. Το ξενοδοχείο φοβάται να αντιδράσει για να μην υπάρξουν απώλειες, η συνδρομή της αστυνομίας είναι ανύπαρκτη, και ταυτόχρονα, η διοίκηση θέλει να γίνουν στο ξενοδοχείο συναντήσεις με υψηλά ιστάμενα πολιτικά πρόσωπα. Οι συναντήσεις δεν μπορούν να γίνουν, λόγω της συνύπαρξης με τους ανθρώπους της Yakuza. Για να αντιμετωπίσουν την κατάσταση, καλούν τη δικηγόρο Mahiru Inoue, την οποία υποδύεται η Miyamoto. Η γραμμή της Mahiru είναι να μη φοβούνται οι υπάλληλοι τους ανθρώπους των φατριών. Μέσω της νομικής οδού και της εύπλαστης επικοινωνίας, πιστεύει ότι θα τους αφοπλίσουν. Ο Itami στο Minbo χρησιμοποιεί κωμικές διόδους, για να μιλήσει για ένα σοβαρότατο ζήτημα. Αυτό συνδυάζεται με τον τρόπο που αντιμετωπίζει τους ανθρώπους του υποκόσμου: αντί να είναι οι πιο σκληροί τύποι στο δωμάτιο, όπως θα βλέπαμε σε μια ταινία του Scorsese,  είναι ενοχλητικοί, κουραστικοί και έντονοι χαρακτήρες. Μια εικόνα που έρχεται σε αντίθεση με την παρουσίαση των μελών της Yakuza, από άλλες ταινίες. Δεν υπάρχουν ρομαντικοί συνεχιστές της παράδοσης των Samurai, παρά άνθρωποι που μπορεί να σε φασκελώσουν στη κίνηση, με μόνο σκοπό να σου κάνουν τη ζωή δύσκολη. Ο χαρακτήρας της Miyamoto είναι μια σπουδή πάνω στο πώς να αντιμετωπίζεις κουραστικές καταστάσεις της ζωής. Εκείνη τη στιγμή παρέδωσαν μαζί ένα στον κόσμο της Ιαπωνίας ένα εγχειρίδιο για το πώς να αντιμετωπίσουν τη Yakuza. Και αυτό δεν θα έμενε έτσι.

Την ημέρα της κυκλοφορίας, η αστυνομία έλεγχε το σπίτι του ζευγαριού. Ο Itami, παραξενεμένος, δεν περίμενε να υπάρξουν αντιδράσεις. Έξι μέρες μετά τη κυκλοφορία της ταινίας, πέντε νέοι από την Goto-gumi φατριά της Yakuza, επιτέθηκαν με μαχαίρια στον Itami, και του δημιούργησαν χαρακιές στο πρόσωπο, στα χέρια και στα πλευρά. Ο Itami δεν πτοήθηκε, και συνέχισε το press tour και τις συνεντεύξεις για τη ταινία. Για τα επόμενα χρόνια, έξω από το σπίτι του ζευγαριού υπήρχε αστυνομική προστασία. 

Βλέποντας συνολικά το έργο των Itami-Miyamoto, υπάρχει μια αθωότητα παρά τα διάφορα αρνητικά ή σουρεαλιστικά συμβάντα. Η αθωότητα αυτή βασίζεται στην κατανόηση των απλών καθημερινών συνηθειών. Συνήθειες όπως η τροφοδοσία των αυγών στο σουπερμάρκετ ή η προετοιμασία για τα τέλεια λαχανικά σε μια σούπα γίνονται το πιο σημαντικό πράγμα στο σύμπαν. Μέσα στην απύθμενη ευμάρεια και τη φιλοδοξία, υπάρχει πάντα μια κούνια και μια αθώα στιγμή για τους ήρωες μας. Η καθημερινότητα για τον Itami ήταν τόσο σημαντική που έμπνευσή του για όλες τις ταινίες ήταν η Miyamoto, το ίδιο πρόσωπο που έβλεπε κάθε μέρα. Και όσο φαινομενικά βαρετή να είναι η καθημερινότητα, πάντα παρουσιαζόταν με τον πιο ενδιαφέρον τρόπο και με γενναίες δόσεις χιούμορ.