Ναι, η ζωή μας κάνει κύκλους και ναι, κάπως καταφέρνουν οι προβληματισμοί μας και κουμπώνουν ακόμα και όταν οι πορείες μας μοιάζουν εκ διαμέτρου αντίθετες. Όμως, όσο κι αν διαφέρουμε, όσο κι αν πιστεύουμε πως κάποιες φορές δεν ταιριάζουμε, στην πραγματικότητα όλ@ μας έχουμε έναν κοινό συνδετικό κρίκο. Το συναίσθημα. Όλ@ μας νιώθουμε χαρά, θλίψη, πόνο, φόβο, θυμό. Και όλ@ μας κολυμπάμε στη θάλασσα του σωστού και του λάθους, της αλήθειας και του ψέματος, της εμπιστοσύνης και της προδοσίας, της αναζήτησης της αποδοχής και της ασφάλειας, της αδικίας και του θυμού, της αγάπης και του έρωτα, του πόνου και των δακρύων. 

Είχα πολύ καιρό να δω μια ταινία που με σύμμαχο την ένταση των συναισθημάτων  να αδειάσει τη ψυχή μου παντελώς, πριν την παραγεμίσει ολοκληρωτικά. Γίνεται λόγος για το Atonement (2007) των Ian McEwan και Christopher Hampton, σε σκηνοθεσία του Joe Wright. Η «Εξιλέωση» αποτελεί ένα συνονθύλευμα τεχνών που προβάλλεται στα μάτια μας μέσω της 7ης εξ αυτών. Με λογοτεχνική πνοή, κάθε καρέ αποτελεί μια ξεχωριστή φωτογραφία ή έναν ονειρικό πίνακα, ενώ η «χορογραφία των σκηνών» και οι εκφράσεις στα πρόσωπα των ηρώων αγκαλιάζονται από νότες και τον ήχο της γραφομηχανής, συντροφεύοντας την πλοκή της ιστορίας σε ένα μεθυστικό ταξίδι, με τον Dario Marianelli να χαρίζει στην ταινία το Όσκαρ Καλύτερης Πρωτότυπης Μουσικής. Με την Keira Knightley (Cecilia), τον James McAvoy (Robbie) και την -13χρονη- Saoirse Ronan (Briony) στους πρωταγωνιστικούς ρόλους, αλλά και ονόματα όπως ο Benedict Cumberbatch (Paul) και Alfie Allen (Danny) σε δευτερεύοντες, η επιτυχία ήταν μονόδρομος. 

Στο σενάριο ακολουθούμε την 13χρονη Briony, μια εν δυνάμει συγγραφέα, που οι πράξεις και ο λόγος της ανατρέπουν και καθορίζουν τη ζωή της οικογένειας της, κυρίως της μεγάλης της αδερφής Cecilia και του αγαπημένου της Robbie. Ένας έρωτας κλειδωμένος στα χρονικά μιας βιβλιοθήκης, ένα γραφικό ερωτικό γράμμα, μια πρώτη αγάπη, η ζήλια, το άγνωστο, ο φόβος, η παρεξήγηση, η διάκριση του πλούτου, η ηθική και η έλλειψη της, η λαγνεία, το ψέμα. Ένα σπασμένο βάζο, ένα ζευγάρι εφηβικών ματιών στην αντανάκλαση του παραθύρου, μια σοκολάτα, μια νύχτα και όλα χάραξαν το δρόμο του ανεκπλήρωτου έρωτα. Ένα πληγωμένο κορίτσι που αρπάζει την σκυτάλη και μια κατηγορία που δεν άφησε χώρο στην αγάπη.

Είναι τραγελαφικό πως αφήνουμε καθημερινά το ψέμα να ορίζει αβίαστα εμάς και τη ζωή μας. Την αντίληψη που έχουμε για τον κόσμο, αλλά και πολλές φορές ακόμη και για τον ίδιο μας τον εαυτό. Μεγαλώνουμε και επιβιώνουμε σε ένα πεδίο μάχης που βάλλονται η αλήθεια και η ηθική. Όλοι μπορούν με βεβαιότητα να ξεχωρίζουν το σωστό από το λάθος. Λίγοι θα δεχτούν να ακούσουν, να σκεφτούν, να μην απορρίψουν εσένα, το λόγο και τις ιδέες σου από την πρώτη στιγμή. Όλοι δρουν ως σύγχρονοι δήμιοι σε μια κοινωνία που λατρεύει να παρεξηγεί, να κρίνει, να δικάζει. 

Ψέματα που μας πλήγωσαν, που μας θύμωσαν. Εμείς, μόνιμοι κάτοικοι στις ημέρες που πελαγώνουμε να αποδείξουμε πως δεν είμαστε ο ελέφαντας που θέλουν. Κάποιες φορές αρχίσαμε να βλέπουμε και οι ίδιοι τον αντικατοπτρισμό μας σαν «χερσαίο κήτος» σε ένα μικρόκοσμο ασυδοσίας και φθόνου. 

Άλλοι κατέληξαν στη φυλακή, άλλοι στην πρώτη γραμμή του πολέμου από κηπουροί λοχίες, άλλοι στα σκαλιά της εκκλησίας και άλλοι στο χώμα, καψαλισμένοι από τα συντρίμμια μιας βόμβας του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, άλλοι πνιγμένοι να επιπλέουν τα άψυχα κορμιά τους σε υπόγειες σήραγγες, άλλοι σαπισμένοι, δεν ξύπνησαν ποτέ και χάθηκαν στη ψευδή ανάμνηση μιας καρτ ποστάλ, μοναδική δύναμη ενός κουρασμένου μυαλού, το οποίο δεν επέλεξε να ξεχάσει, αλλά ήθελε να γυρίσει πίσω! Κάποιους τους έσωσαν πριν φτάσουν στον πάτο της λίμνης, μα αυτό δεν το εκτίμησαν ποτέ, αντιθέτως έμαθαν πως ο κόσμος τους ανήκει και αυτοί θα ελέγχουν το μέλλον όλων. 

Το «Atonement» είναι όλα αυτά και ακόμα περισσότερα. Είναι μια διδαχή του αέναου ταξιδιού επιβίωσης στον πλανήτη, όπου ο λόγος και ο νους δεν αποτελούν πηγές σκέψης και εξέλιξης αλλά κριτικής και «κατηγορώ». 

Το τέλος θα έρθει. Ούτε καλό, ούτε κακό, μα και τα δύο μαζί ταυτόχρονα. Αρκεί η παραδοχή των πράξεων μας ως εξιλέωση; Κι αν είναι ήδη πολύ αργά, τη λύτρωση την παίρνουμε από τους άλλους ή από εμάς;