Το horror είναι ένα είδος το οποίο συνοδεύει τον κινηματογράφο από τα γεννοφάσκια του. Το να πούμε πως το συγκεκριμένο είδος είναι απλά παρεξηγημένο, θα ήταν λίγο, δεδομένου του πόσο πόλεμο έχει δεχτεί. Είναι, όμως, κάπως λογική η αρνητική αντίδραση μιας μερίδας θεατών στην ιδέα του να δουν μια horror ταινία (ή Θρίλερ, όπως τα λέμε την Ελλάδα). Το horror, συνήθως, είναι ένα έντονο είδος και η πρώτη επαφή ενός θεατή με αυτό έχει ως αποτέλεσμα να σχηματιστεί μια μη ψύχραιμη γνώμη και εικόνα για το είδος εξ ολοκλήρου. Σε αυτό, προφανώς, δεν βοηθάει το γεγονός πως οι πιο διάσημες, μοντέρνες τουλάχιστον, horror ταινίες στηρίζονται στο splatter και στα jump scares. Ακόμα και οι φανς των πιο εμπορικών ταινιών από φραντσάιζ τύπου The Conjuring και Scream συνήθως δεν βλέπουν πέρα από τις ταινίες αυτές και θεωρούν πως το horror σαν είδος είναι καθαρά ένα “κλείνω το μυαλό μου για να διασκεδάσω για 90 λεπτά” είδος.

Ο όρος “elevated horror” άρχισε να κάνει έντονα την εμφάνιση του την προηγούμενη δεκαετία και είναι αντικείμενο πολλών debates στο ίντερνετ. Συνήθως αυτή η ετικέτα τοποθετείται σε ταινίες οι οποίες δεν στηρίζονται σε jump scares, splatter ή στο να δημιουργήσουν τρομακτική και αποκρουστική ατμόσφαιρα κάνοντας χρήση μιας ντουζίνας από σακούλες με αίμα. Τέτοιες ταινίες παίρνουν μια πιο αργή και ψυχολογική προσέγγιση στο ξεδίπλωμα του τρόμου και συνήθως τα βαθύτερα νοήματα κρύβονται πίσω από συμβολισμούς, μεταφορές, αλληγορίες και παραλληλισμούς. Πολλοί θεωρούν τον όρο ως προσβλητικό προς τις υπόλοιπες ταινίες τρόμου που δεν στηρίζονται σε όλα τα παραπάνω. Σίγουρα υπάρχει ένα ύφος ελιτισμού στην χρήση του όρου “elevated”, αλλά το είδος του τρόμου είναι τόσο τρομακτικά ευρύ, που η χρήση υπό-όρων με σκοπό τον διαχωρισμό των τόσο διαφορετικών προσεγγίσεων στο είδος, μοιάζει απαραίτητη.

Δεν υπάρχει αμφιβολία πως το horror είδος ανέκαθεν προσπαθούσε να εξερευνήσει πιο βαθιές θεματικές, άσχετα με το ποια ήταν η εικόνα του casual κοινού και της ποπ κουλτούρας για αυτό. Προφανώς υπάρχουν τρανά παραδείγματα πολλών δημοφιλών ταινιών στις οποίες άνετα θα μπορούσε να αποδοθεί ο εξής όρος αν αυτές είχαν κυκλοφορήσει σήμερα (The Shining, Psycho κ. α.). Την προηγούμενη δεκαετία, όμως, τέτοιες ταινίες άρχισαν να εισέρχονται με μεγαλύτερη ταχύτητα στη σφαίρα του mainstream, με έργα από σκηνοθέτες όπως ο Robert Eggers, η Jennifer Kent και ο Jordan Peele. Κανένας άλλος σκηνοθέτης, όμως, δεν έχει βαρεθεί να βλέπει το όνομα του πλάι στον όρο elevated horror, όσο ο Ari Aster.

Ο Aster είναι, ίσως, το καλύτερο αντικείμενο μελέτης ώστε να κατανοήσουμε τι είναι αυτό που οδήγησε στη δημιουργία του όρου elevated horror. Η αλήθεια είναι πως δεν υπάρχει κάποια ξεκάθαρη θεματική σύνδεση μεταξύ των έργων των παραπάνω σκηνοθετών, όπως θα συνέβαινε σε άλλα υποείδη, όπως το slasher, το cosmic-horror κ. α. Ο Eggers, για παράδειγμα, επικεντρώνεται στο folk horror προσθέτοντας μυθολογικούς συμβολισμούς ενώ ο Peele στο sci-fi το οποίο παντρεύει με κριτική προς τον συστημικό ρατσισμό. Αν κοιτάξουμε επιφανειακά τις δύο πρώτες, μεγάλου μήκους, ταινίες του Aster είναι εύκολο να θεωρήσουμε πως και ο Aster επίσης επικεντρώνεται στο folk horror, με μια πιο μοντέρνα προσέγγιση. Αλλά, εκεί που ο Eggers χρησιμοποιεί το folk ως την ίδια την πηγή δημιουργίας μιας horror ατμόσφαιρας, ο Aster το χρησιμοποιεί σαν θεμέλια ώστε να χτίσει πάνω του αυτό που φαίνεται πως τον «τρομάζει» πιο πολύ, το οικογενειακό δράμα.

Το Hereditary είναι η πιο ξεκάθαρη απόπειρα του Aster στο να κατασκευάσει μια οικογενειακή τραγωδία χτισμένη πάνω σε μυστηριώδη και υπερφυσικά οικογενειακά μυστικά. Παρόμοια, στο Midsommar, ο Aster χρησιμοποιεί την οικογενειακή τραγωδία ως αυτό το οποίο δίνει ώθηση στο να πάρουν τα υπόλοιπα γεγονότα της ταινίας την τροπή που παίρνουν. Μπορεί αυτές οι δύο ταινίες να μοιάζουν σαν παραδείγματα που επιβεβαιώνουν ταυτόχρονα και το ενδιαφέρον του Aster στο folk στοιχείο, αλλά αν κοιτάξουμε τις πρώτες κινηματογραφικές απόπειρες του σκηνοθέτη, δηλαδή τις ταινίες μικρού μήκους του, θα δούμε πως η οικογενειακή τραγωδία/δράμα είναι αυτό που φαίνεται να τον απασχολούσε ανέκαθεν περισσότερο. Ειδικά στο The Strange Thing About the Johnsons, το οικογενειακό δράμα, το οποίο προκύπτει λόγω της ύπαρξης οικογενειακών μυστικών, είναι η de facto κεντρική θεματική της ταινίας και μπορεί η συγκεκριμένη 30-λεπτή ταινία να μην έχει στοιχεία horror με την κλασική έννοια, αλλά η αποστροφή είναι ξεκάθαρα το πιο δυνατό συναίσθημα που θα νιώσει κάποιος βλέποντας την.

Ίσως, εν τέλει, αυτό που διαφοροποιεί το “elevated horror” από το υπόλοιπο horror, εκτός από την έλλειψη ορισμένων κλισέ, να είναι η ίδια η εξερεύνηση απλών καθημερινών ιδεών που εμείς δεν τολμάμε να σκεφτούμε, αλλά σκηνοθέτες σαν τον Aster επιχειρούν να τις παρουσιάσουν στη μεγάλη οθόνη. Η απομόνωση, ο φόβος του να χάσεις κάποιο κοντινό σου πρόσωπο, ο καθημερινός συστημικός ρατσισμός και ο φόβος του να βγουν στο φως σοβαρά οικογενειακά μυστικά είναι σκέψεις που λίγο ή πολλοί αρκετοί από εμάς κάνουμε. Όντως, ο όρος “elevated horror” ίσως δεν περιγράφει σωστά το τι ιδέες θέλουν να παρουσιάσουν τέτοιοι σκηνοθέτες μέσα από αυτά τα έργα τους. Γιατί δεν υπάρχει τίποτα το “elevated” σε ο, τι αφορά απλές καθημερινές καταστάσεις.