Φέτος τον Οκτώβριο, το μήνα που οι αγγλόφωνες χώρες αποκαλούν αλλιώς Spooktober προς τιμήν του Halloween στην Αμερική, κυκλοφόρησε στο Netflix και η τελευταία σειρά του Mike Flannagan, The Fall of the House of Usher (Η πτώση του οίκου των Ασερ), βασισμένη στο ομώνυμο έργο του Edgar Allan Poe. 

Όπως ακριβώς και ο ποιητής, έτσι και ο Flannagan αποτύπωσε το μακάβριο και το εφήμερο της ανθρώπινης ύπαρξης. Η οποία, όμως, ταυτόχρονα χαρακτηρίζεται από αλαζονεία και μια διαρκή διάθεση επιβολής του ενός σε βάρος των άλλων. Όλα για την κατάκτηση «του κόσμου». 

Τι σημαίνει, όμως, για τον καθένα η έννοια «κατακτώ τον κόσμο»;  Υπάρχουν πολλοί εντελώς προσωπικοί τρόποι να απαντήσει κανείς στο ερώτημα, αλλά η ιστορία έχει δείξει πως για την πλειονότητα η «κατάκτηση του κόσμου» σημαίνει χρήματα και εξουσία.  Πολλές φορές, μάλιστα, γίνεται ένας σκοπός που γίνεται εμμονή. «It is impossible to say how first the idea entered my brain; but once conceived, it haunted me day and night», όπως λέει και ο Poe στο The Tell Tale Heart (σε ελεύθερη μετάφραση: «Είναι αδύνατο να πω πώς πρωτομπήκε η ιδέα στο μυαλό μου. Αλλά, από την ώρα που τη συνέλαβε με στοίχειωνε μέρα και νύχτα»). Θα μπορούσε κανείς να παρομοιάσει την απληστία με τρέλα, με εθισμό ή ασθένεια. Και αυτή κατέλαβε τα αδέλφια Roderick και Madeline Usher, πρωταγωνιστές στη σειρά του Φλάναγκαν. 

Η ζωή του Roderick και της Madelin στα πρώτα χρόνια της ζωής τους θύμιζε τραγωδία. Μητέρα θεοσεβούμενη που αρρώστησε και πέθανε προτού τα παιδιά ενηλικιωθούν, ο πατέρας ιδιοκτήτης φαρμακοβιομηχανίας που αρνείται την ύπαρξή τους. Τα παιδιά μεγάλωσαν με μόνη συντροφιά τη φτώχεια και ο ένας τον άλλον. Παρόλα αυτά οι φιλοδοξίες τους παρέμειναν τεράστιες, μη έχοντας αφήσει την ζωή να τους τσακίσει τα φτερά. Τα αδέλφια αποκτούν με κόπο την φαρμακευτική εταιρεία Fortunato, που ανήκε στον πατέρα που ποτέ δεν γνώρισαν ως πατέρα, και την εξέλιξαν σε μια από τις πιο κερδοφόρες εταιρείες στον κόσμο. Μεγαλύτερη επιτυχία τους, το παυσίπονο που υπόσχεται «μια ζωή δίχως πόνο», το Ligadone.

Τι είναι, όμως, μια ζωή δίχως πόνο; Δεν είναι παρά μια άφταστη ουτοπία. Μια συναλλαγή στην οποία κάποιος πάντα πληρώνει το τίμημα των πράξεών του ή πράξεων άλλων που πάτησαν επί πτωμάτων για να φτάσουν εκεί που ήθελαν. Οπότε η κατάκτηση του κόσμου δεν θα μπορούσε να μην έχει ένα αιματηρό τίμημα. Τα αδέρφια συνάπτουν μια συμφωνία με μια υπερφυσική οντότητα την Verna. Οι όροι της απλοί. Τα αδέρφια θα ανέβαιναν τη σκάλα προς την κορυφή μαζί, αλλά θα πέθαιναν επίσης μαζί. Και επίσης  τραγικό θάνατο θα έβρισκε ένας προς ένας κάθε απευθείας απόγονος εξ αίματος των Usher. Την ιστορία την βλέπουμε μέσα από τα μάτια του Roderick Usher, ο οποίος κάνει την τελευταία εξομολόγηση στην Νέμεση του, τον εισαγγελέα  Auguste Dupin, που επί ματαίω προσπαθούσε όλα αυτά τα χρόνια να καταδικάσει τον Roderick και την εταιρεία του για τα πολλά εγκλήματα σε βάρος της ανθρωπότητας που διέπραξε η Fortunato- άλλωστε το κέρδος ποτέ δεν είναι ηθικό. Πόσο μάλλον όταν μιλάμε για το πλουσιότερο  1% της ανθρωπότητας. 

Σε αυτή τη σειρά βλέπουμε το μεγαλείο δύο μεγάλων καλλιτεχνών. Του Poe και του Mike Flannagan, με τον δεύτερο να επιλέγει να τιμήσει τον πατέρα της horror γραφής με αποσπάσματα, αναφορές και ένα gothic ύφος στο The Fall of the House of Usher. Βλέπουμε χαρακτήρες με ονόματα ηρώων από  διηγήματα και ποιήματα  του Poe (Verna αναγραμματισμός του Raven και Lenore από το ίδιο ποίημα, Prospero από το The Masque of the Red Death, Annabelle Lee από το ομώνυμο ποίημα…). Ακόμα και ο ίδιος ο τίτλος της σειράς βασίζεται στο ομότιτλο διήγημα του Poe, με πρωταγωνιστές τα επίσης αδέρφια Madeline και Roderick Usher. Η εκδοχή, όμως, του Flannagan,  αν και ακολουθεί το ίδιο μοτίβο και δανείζεται  πολλές σκηνές από τις ιστορίες που έγραψε ο κορυφαίος συγγραφέας δύο αιώνες πριν, καταλήγει να είναι κάτι εντελώς καινούριο. Το μήνυμα φυσικά δεν είναι καινούριο:  μπροστά στο θάνατο, όλοι είμαστε ίσοι και η κάθε μας κατάκτηση δεν θα προχωρήσει πέρα από εμάς. Όσο πιο υπερφίαλη, τόσο πιο εφήμερη.

Ah, Death, the spectre which sate at all feasts! How often, Monos, did we lose ourselves in speculations upon its nature! How mysteriously did it act as a check to human bliss—saying unto it "thus far, and no farther!" (Edgar Allan Poe: The colloquy of Monos and Una)

Χωρίς να το ξέρουν, οι υπόλοιποι χαρακτήρες, απόγονοι του Roderick Usher, παίζουν σε ένα αρρωστημένο- και καταδικασμένο εξ’ αρχής- παιχνίδι. Επτά ζωές για την απόλυτη κυριαρχία, με τον καθένα από αυτούς να συναντά τέλος ανάλογο με τις αμαρτίες του, με πινελιά Poe. Δικαιοσύνη που θυμίζει αρχαία τραγωδία, όπου οι άνθρωποι εν γνώσει τους βαδίζουν στην αυτοκαταστροφή τους οδηγούμενοι εκεί από τα ίδια τους τα πάθη. Το πραγματικό κληροδότημα, όμως, των αδερφών Usher και της Fortunato ήταν πολλές παραπάνω ζωές από 7. Εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως έχασαν τη ζωή τους εθισμένοι στα χάπια Ligodone, από  παρενέργειες φαρμάκων της εταιρείας ή δολοφονημένοι με εντολή των μεγάλων στελεχών γιατί απλά «έμπαιναν στη μέση». Το κακό υπερτερεί του καλού- που στη σειρά ενσαρκώνεται κυρίως από τους χαρακτήρες Annabelle Lee και Auguste Dupin- παρμένο από το διήγημα το Poe «Τα εγκλήματα της οδού Μοργκ». Παρόλο που καθένας τους είχε επιλογές να γίνει ηθικός και να επιλέξει τον άνθρωπο από το κέρδος, φαίνεται πως σε κάθε περίπτωση επέλεξαν την ανηθικότητα, θέμα που επίσης αποτυπώνεται στο The Black Cat, του Poe.

Είναι επίσης σημαντικό να αναφερθεί πως όλη η σειρά αποτελεί μια οξεία και ευθεία επίθεση στις αμερικανικές βιομηχανίες οπιοειδών, όπως η εταιρεία Purdue Pharma της οικογένειας Sackler, που ευθύνονται για δεκάδες χιλιάδες θανάτους. Καθημερινά, σύμφωνα με στοιχεία του 2021 πεθαίνουν 100 άτομα στις ΗΠΑ από υπερβολική δόση οπιούχων ναρκωτικών.  «Γαμημένοι άνθρωποι... Δεν θέλετε το Ligadone, μην το αγοράσετε. Δεν θέλετε να εθιστείτε, μην κάνετε κατάχρηση. Οργίζονται, γιατί το κάναμε διαθέσιμο και επιθυμητό… Αυτοί οι άνθρωποι... Θέλουν ένα ολόκληρο γεύμα για 5 δολάρια σε πέντε λεπτά, και μετά παραπονιούνται όταν είναι φτιαγμένο από σκατά και πλαστικό», είναι ο μονόλογος της αμετανόητης Madeline στο τέλος, επαναλαμβάνοντας το αγαπημένο τσιτάτο των εταιρειών, «ο καταναλωτής φταίει, όχι εμείς που καλύπτουμε την ανάγκη του». 

Ωστόσο, παρότι απόλαυσα τη σειρά, οφείλω να επισημάνω 1-2 στοιχεία που μου έλειψαν. Πρώτον, έχοντας συνηθίσει από προηγούμενές του δουλειές, ο Flannagan συνηθίζει να «απογυμνώνει» τους χαρακτήρες, επιδεικνύοντας ένα προς ένα ακόμα και τα πιο σκοτεινά και κρυφά κομμάτια της ψυχής τους. Αυτό είναι και που τον κάνει εξαιρετικό storyteller και προσφέρει ένα μοναδικό είδους πραγματικού και «οικείου» για τον θεατή τρόμο. Ωστόσο, απουσίασε στη συγκεκριμένη σειρά αυτή η προσέγγιση για μερικούς από τους χαρακτήρες, κυρίως τα παιδιά του Roderick ή της γυναίκας του- Annabelle Lee, της οποίας η κατάληξη δεν έγινε ξεκάθαρη. Πολλοί ήταν αυτοί που συνέκριναν τη δουλειά του αυτή με προηγούμενα  αριστουργήματά του, όπως το Haunting of Hill House, καταλήγοντας ότι αυτή η σειρά ήταν κατώτερη. Προσωπικά, θεωρώ το The Fall of The House of Usher μια μετεξέλιξη του Flannagan και έναν πετυχημένο πειραματισμό στον τρόμο, με μια πιο gothic και steampunk αισθητική και ένα πιο ποιητικό ύφος. Ο Flannagan ξανάγραψε κατά έναν τρόπο τον Poe, θυμίζοντας τον επίκαιρο χαρακτήρα της γραφής του κορυφαίου συγγραφέα και αναδεικνύοντας -δυστυχώς- την αέναη ματαιοδοξία που διακατέχει την ανθρώπινη ύπαρξη. 

Then this ebony bird beguiling my sad fancy into smiling,

By the grave and stern decorum of the countenance it wore.

“Though thy crest be shorn and shaven, thou,” I said, “art sure no craven,

Ghastly grim and ancient raven wandering from the Nightly shore—

Tell me what thy lordly name is on the Night's Plutonian shore!”

Quoth the Raven, “Nevermore.”

The Raven, Edgar Allan Poe