Πώς μια «παρατυπία» μιας υπαλλήλου του Υπουργείου Πολιτισμού οδήγησε στο απίστευτο σκάνδαλο γύρω από την ελληνική υποψηφιότητα για τα βραβεία Όσκαρ 2025.

A little late to the party, που λέει και η νεολαία, αλλά δεν θα μπορούσαμε να μείνουμε αμέτοχοι μπροστά σε όλο αυτό το φιάσκο με την ελληνική επιτροπή των Όσκαρ, το οποίο από μια αμφιλεγόμενη απόφαση του υπουργείου κατέληξε αφενός σε μια ενωμένη αντίδραση των καλλιτεχνών και αφετέρου στον Ιάσων Φωτήλα να μιλά για το «λάθος» μιας υπαλλήλου και τελικά σε ακύρωση της διαδικασίας.  

Ας τα πάρουμε, όμως, από την αρχή. Την ιστορία γνωστοποίησε ο βραβευμένος σκηνοθέτης, Βασίλης Κεκάτος, γνωστός στο ευρύ κοινό για τη σειρά Milky Way, με μια ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσής του, την προηγούμενη εβδομάδα. 

«Είναι αδύνατον η επιλογή μας και η πολυήμερη επικοινωνία μας να έχει συμβεί εκ παραδρομής», λέει ο Κεκάτος

Στην ανάρτησή του, ο Βασίλης Κεκάτος έλεγε τα εξής:

Εδώ και μερικές ώρες διαδραματίζεται ένα φιάσκο με φόντο την επιλογή της ελληνικής πρότασης για το όσκαρ καλύτερης διεθνούς ταινίας. Πρόκειται για κάτι που είναι ήδη γνωστό στον κύκλο των κινηματογραφιστών αλλά αφορά όλο το σινεφίλ κοινό της χώρας.

 Η ιστορία έχει ως εξής:

 Ύστερα από μια ενθουσιώδη τηλεφωνική κλήση που δεχθήκαμε από το υπουργείο πολιτισμού, η δημοσιογράφος Λήδα Γαλανού, η ηθοποιός Κόρα Καρβούνη, η σεναριογράφος Κάλλια Παπαδακη κι εγώ αποδεχθήκαμε να συμμετάσχουμε στην επταμελή επιτροπή που θα παρακολουθήσει τις υποψήφιες ταινίες και θα αποφασίσει ποια θα είναι η ελληνική πρόταση στην Αμερικανική Ακαδημία για το σχετικό όσκαρ. Λίγες μέρες αφότου δεχτήκαμε την πρόσκληση, λάβαμε ένα mail με τα links όλων των ταινιών που πρέπει να παρακολουθήσουμε, καθώς και σχετικές οδηγίες. Μέσα στις επόμενες μέρες προσωπικά έλαβα ένα ακόμη επίσημο mail από το υπουργείο στο οποίο μου γνωστοποιούνταν πως ορίσθηκα και ως πρόεδρος της εν λόγω επιτροπής.

Την επόμενη μέρα εγώ και οι τρεις κύριες λάβαμε ένα ακόμη mail στο οποίο απαλλασσόμασταν από τα καθήκοντα μας καθώς όπως ανεκδιήγητα ανέφερε η επιστολή: το κάλεσμά μας συνέβη «εκ παραδρομής». Σαν να μην είχαν προηγηθεί όλα αυτά τα τηλέφωνα κι όλη αυτή η ηλεκτρονική επικοινωνία που διήρκησαν σχεδόν δύο εβδομάδες. Σαν κάποιος υπάλληλος αυθαίρετα και μυστικά να αποφάσισε να μας καλέσει και να μας προσφέρει πρόσβαση στο υλικό καλλιτεχνικών έργων, τα οποία θα έπρεπε να προστατεύονται με κάθε πιθανό τρόπο από ανθρώπους που δεν αποτελούν κομμάτι γνωμοδοτικού οργάνου κρατικής προέλευσης.

Πασιφανώς, η επιλογή μας και η πολυήμερη επικοινωνία μας είναι αδύνατον να έχει συμβεί «εκ παραδρομής» και για αυτόν τον λόγο εγείρονται ερωτήματα σχετικά με το ποια είναι τα πραγματικά κίνητρα της καθαίρεσής μας και της αντικατατάστασής μας με συνοπτικές διαδικασίες.

Ας σημειωθεί επίσης πως άλλο ένα μέλος της πρωταρχικής επιτροπής, το οποίο όμως δεν αντικατεστάθη, η ταλαντούχα συνάδελφος Ασημίνα Προέδρου, μόλις χθες παραιτήθηκε από τα καθήκοντά της, διαμαρτυρόμενη για τις ανεπίτρεπτες ενέργειες του υπουργείου απέναντι σε εμάς συγκεκριμένα αλλά και κατ’επέκταση σε όλη την ελληνική κινηματογραφία, η οποία απαιτεί απόλυτη διαφάνεια ως προς τις διαδικασίες που επηρεάζουν δραστικά κι αναπόφευκτα το μέλλον της.

Προσωπικά, είναι δεδομένο πως δεν αισθάνομαι προσβεβλημένος ή πικραμένος από την απόρριψη της παρουσίας μου σε μια επιτροπή αλλά ανησυχώ για τους πραγματικούς λόγους που οδήγησαν εκεί.

Το υπουργείο πολιτισμού οφείλει να είναι το σπίτι μας και στο σπίτι σου οφείλεις να αισθάνεσαι ασφάλεια. Εφόσον αυτή η ασφάλεια δε φαίνεται να μας παρέχεται, έχει σημασία η εκλογή των ταινιών που εκπροσωπούν τη χώρα στα όσκαρ να περάσει στα χέρια των ανθρώπων που ζουν από και για το σινεμά και η ψηφοφορία να πραγματοποιείται από τα μέλη της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου.

Πρόκειται για ένα αίτημα δίκαιο και θέλω να πιστεύω πως η πολιτεία θα μεριμνήσει σχετικώς ώστε να αποφασίζει για το μέλλον μας η ανώνυμη πλειοψηφία όπως πάντα όριζαν οι κανόνες τη δημοκρατίας.

Λίγη δημοκρατία παραπάνω δεν έβλαψε ποτέ κανέναν.

Μέχρι τότε αναμένουμε τις απαραίτητες εξηγήσεις για τη σκανδαλώδη συμπεριφορά με την οποία αντιμετωπιστήκαμε!

Εν τω μεταξύ, από την επιτροπή παραιτήθηκε και ο ηθοποιός Βασίλης Χαραλαμπόπουλος.

Από την πλευρά του, ο υφυπουργός πολιτισμού, Ιάσων Φωτήλας, κάνει λόγο για «παρατυπία» στη διαδικασία επιλογής, όπως δήλωσε σε συνέντευξη τύπου του, που πραγματοποιήθηκε στις 22 Αυγούστου. 

Μάλιστα, τόνισε πως δεν επρόκειτο για κάποιο προσωπικό ζήτημα με τους καλλιτέχνες, αλλά σε μια υπάλληλο, η οποία παρακάμπτοντας τη διαδικασία, ενημέρωσε επτά άτομα, συμπεριλαμβανομένων και του Βασίλη Κεκάτου, της Λήδας Γαλανού, της Κόρας Καρβούνη και της Κάλλιας Παπαδάκη, χωρίς την έγκριση του υπουργού. 

Ο κος Φωτήλας επεσήμανε πως η εν λόγω υπάλληλος έχει παραπεμφθεί στο Πειθαρχικό και πως ο ίδιος «δεν έχει κάτι προσωπικό με τους καλλιτέχνες, παρά μόνο με την αυθαιρεσία που πραγματοποιήθηκε αναφορικά με τη διαδικασία επιλογής», στην οποία, όπως δήλωσε, δεν θα μπορούσε να μείνει αμέτοχος. 

Εν τω μεταξύ, στην παρούσα επιτροπή συμμετέχουν οι εξής:  Εβαν Σπηλιωτόπουλος (σεναριογράφος, Πρόεδρος), Δημήτρης Δανίκας (κριτικός κινηματογράφου, Αντιπρόεδρος), Χριστίνα Λαζαρίδη (σεναριογράφος), Παναγιώτης Ράππας (σκηνοθέτης-animator) και Σπύρος Ταραβήρας (σκηνοθέτης).

Απόσυρση των υποψηφίων ταινιών από την Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου

Σε τέτοια περιστατικά, ειδικά τα τελευταία χρόνια, η καλλιτεχνική κοινότητα δεν μένει αμέτοχη και εκτός από την παραίτηση των δύο μελών από την επιτροπή -αφήνοντας κενές δύο θέσεις – οι καλλιτέχνες αποφάσισαν την απόσυρση 21 εκ των 23 υποψηφίων ταινιών.

Αλφαβητικά οι υπογράφουσες και υπογράφοντες:

Αδριανόπουλος Χρήστος (σκηνοθέτης ταινίας Στον ουρανό του τίποτα με ελάχιστα)

Αλαβάνος Νικόλας (παραγωγός ταινιών Ο τελευταίος ταξιτζής & Πολύδροσο)

Ασλανίδης Λουίζος (παραγωγός ταινίας Μέντιουμ)

Βενέτης Άγγελος (παραγωγός ταινίας Νυχτερινός εκφωνητής)

Βουγιούκαλου Ρένα (παραγωγός ταινίας Embryo Lavra Butterfly)

Βούλγαρης Αλέξανδρος (σκηνοθέτης ταινίας Πολύδροσο)

Δόριζας Άρης (σκηνοθέτης ταινίας Γιάννης Σπανός, πίσω απ᾽ τη μαρκίζα)

Δρανδάκη Μαρία (παραγωγός ταινίας Animal)

Εξάρχου Σοφία (σκηνοθέτρια ταινίας Animal)

Ζωναράς Κάρολος (σκηνοθέτης ταινίας Tranzit)

Ιερόπουλος Φιλ (σκηνοθέτης ταινίας Avant-Drag!)

Ιωακειμίδη Χριστίνα (σκηνοθέτρια ταινίας Μέντιουμ)

Καλομενόπουλος Γιώργος (παραγωγός ταινίας Dolls of Dresden)

Κοντογιάννη Μαρία (παραγωγός ταινίας Animal)

Μαυροειδής Ζαχαρίας (σκηνοθέτης ταινίας Το καλοκαίρι της Κάρμεν)

Μπολομύτη Ιωάννα (παραγωγός ταινίας Το καλοκαίρι της Κάρμεν)

Νούσιας Γιώργος (παραγωγός ταινίας Μέντιουμ)

Ντούζα Μαρία (σκηνοθέτρια ταινίας Άκουσε με)

Πάσχος Στέργιος (σκηνοθέτης ταινίας Ο τελευταίος ταξιτζής)

Πατρούμπα Βάσω (παραγωγός ταινίας Στον ουρανό του τίποτα με ελάχιστα)

Πετροπούλου Τζίνα (παραγωγός ταινίας Η μητέρα του σταθμού)

Ραΐσης Βασίλης (σκηνοθέτης ταινίας Ο τελευταίος υπνοβάτης)

Σαραντινός Μιχάλης (παραγωγός ταινίας Άκουσε με)

Σουλτάνη Ιωάννα (παραγωγός ταινίας Εξέλιξη)

Τσαγγάρη Αθηνά (παραγωγός ταινίας Ladies in waiting)

Τσάφας Αλέξης (σκηνοθέτης ταινίας Dolls of Dresden)

Τσικάρας Βασίλης (σκηνοθέτης ταινίας Επιχείρηση άστρο)

Τσιμιτσέλης Γιάννης (σκηνοθέτης ταινίας Κουραμπιέδες με χιόνι)

Τσουκαλά Ιωάννα (σκηνοθέτρια ταινίας Ladies in waiting)

Τωμαδάκη Κωστούλα (σκηνοθέτρια ταινίας Η μητέρα του σταθμού)

Χαραλαμπίδης Ρένος (σκηνοθέτης ταινίας Νυχτερινός εκφωνητής)

Χούρσογλου Περικλής (σκηνοθέτης ταινίας Εξέλιξη)

Ψύκου Ελίνα (σκηνοθέτρια ταινίας Αδέσποτα Κορμιά)

Έπειτα από την ανακοίνωση αυτή, η ταινία «Μινόρε» του Κωνσταντίνου Κουτσολιώτα κατατάχθηκε, επίσης, στη λίστα με τις ταινίες που αποχώρησαν. 

Παρέμειναν μόνο δύο ταινίες, η «Φόνισσα» της Εύα Νάθενα και η ταινία «Ο Καπετάν Μιχάλης» από τον Κώστα Χαραλάμπους.

Ακύρωση της διαδικασίας απεφάνθη η Ακαδημία - Η μετάθεση ευθυνών σε έμπειρους, χαμηλόβαθμους υπαλλήλους δεν αποτελεί λύση 

Παράλληλα η Ακαδημία Κινηματογράφου έκρινε πως η μόνη λύση επί του παρόντος θα ήταν η πλήρης ακύρωση της διαδικασίας και η μη κατάθεση πρότασης από την χώρα για το φετινό Βραβείο Όσκαρ Διεθνούς Ταινίας. 

«Με αυτό το σκεπτικό, αποφασίσαμε την ακύρωση της ανεξάρτητης διαδικασίας ψηφοφορίας των μελών της ΕΑΚ για την φετινή συμμετοχή στα βραβεία Όσκαρ».

«Με αφορμή την τρέχουσα κρίση, ζητάμε εκ νέου από το Υπουργείο Πολιτισμού να αντιμετωπίσει με σοβαρότητα τα αιτήματα του κινηματογραφικού κλάδου», ανέφερε η Ακαδημία, σε επιστολή της προς τον υφυπουργό πολιτισμού.

Ακολουθεί ολόκληρη η επιστολή της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου:

Αξιότιμε κ. Φωτήλα,

Η πρόσφατη δημόσια απάντησή σας στα κρίσιμα ερωτήματα που έθεσε η Ελληνική Ακαδημία Κινηματογράφου και οι φορείς του χώρου (ΕΣΠΕΚ, ΣΑΠΟΕ, ΕΕΝ, ΠΑΚΤ) σχετικά με τους χειρισμούς του ΥΠΠΟ κατά τη σύσταση της επιτροπής γνωμοδότησης για τη φετινή πρόταση της Ελλάδας για το Όσκαρ Διεθνούς Ταινίας, κάθε άλλο παρά καθησυχάζει την κινηματογραφική κοινότητα.

Η επιστολή σας αποτελεί επί της ουσίας μη απάντηση καθώς στερείται ουσιαστικού περιεχομένου ενώ αφήνει αναπάντητα τα δύο κρίσιμα ερωτήματα τα οποία παραθέτουμε εκ νέου προς υπενθύμιση της ουσίας αυτής της αλληλογραφίας:

Ποιός και γιατί αποφάσισε την αντικατάσταση των συναδέλφων με συνοπτικές διαδικασίες;

Υπήρξε πίεση προς το ΥΠΠΟ για αλλαγή μελών της επιτροπής από οποιοδήποτε πρόσωπο σχετιζόμενο με τις υποψήφιες ταινίες;

Οι απαντήσεις που δώσατε στην έκτακτη συνέντευξη τύπου που παραχωρήσατε την Πέμπτη 22 Αυγούστου δημιούργησαν νέα ερωτήματα και εύλογες ανησυχίες για τις διαδικασίες που ακολουθήθηκαν από το ΥΠΠΟ. Η μετάθεση ευθυνών σε έμπειρους, χαμηλόβαθμους υπαλλήλους δεν αποτελεί λύση στην κρίση που έχει προκύψει και η οποία έχει βλάψει ανεπανόρθωτα το κύρος της ελληνικής ταινίας που θα κληθεί να εκπροσωπήσει τη χώρα μας στα Όσκαρ.

Μετά την απόσυρση 23 εκ των 25 ταινιών που συμμετείχαν στην διαδικασία, με πρωτοβουλία των δημιουργών τους, αλλά και την παραίτηση της σκηνοθέτριας Ασημίνας Προέδρου και του ηθοποιού Βασίλη Χαραλαμπόπουλου από την επταμελή επιτροπή, θεωρούμε ότι η διαδικασία έχει οδηγηθεί σε πλήρες αδιέξοδο με αποκλειστική υπαιτιότητα της ηγεσίας του ΥΠΠΟ. Να σημειώσουμε δε ότι, βάσει των κανονισμών που θέτει η Αμερικανική Ακαδημία Κινηματογράφου, τα πρόσωπα τα οποία θα γνωμοδοτήσουν για την πρόταση της χώρας δεν μπορούν να αντικατασταθούν πέραν της 15ης Αυγούστου 2024.

Ως εκ τούτου, και με συνείδηση ότι εκπροσωπούμε το σύνολο των επαγγελματιών του κινηματογραφικού χώρου, η ΕΑΚ κρίνει ότι η μόνη λύση που μπορεί να προκριθεί αυτή τη στιγμή είναι η πλήρης ακύρωση της διαδικασίας και η μη κατάθεση πρότασης από την χώρα μας για το φετινό Βραβείο Όσκαρ Διεθνούς Ταινίας. Με αυτό το σκεπτικό, αποφασίσαμε την ακύρωση της ανεξάρτητης διαδικασίας ψηφοφορίας των μελών της ΕΑΚ για την φετινή συμμετοχή στα βραβεία Όσκαρ, η οποία ήταν προγραμματισμένη για την τρέχουσα εβδομάδα.

Η λύση που προκρίνουμε είναι μια λύση με τεράστιο κόστος για την Ελληνική Κινηματογραφία. Το κόστος αυτό είναι ιδιαιτέρως βαρύ για τους δημιουργούς που έχουν ήδη αποσύρει τις ταινίες τους από την διαδικασία. Δημιουργοί που έθεσαν το έργο τους προς αξιολόγηση στο ΥΠΠΟ για να βρεθούν αντιμέτωποι με μηχανορραφίες που θυμίζουν τις θλιβερές εποχές των Κρατικών Βραβείων Ποιότητας. Αυτό το κόστος η κινηματογραφική κοινότητα είναι διατεθειμένη να το πληρώσει προκειμένου να διαφυλάξει το κύρος και την αξιοπρέπειά της απέναντι σε ένα κράτος που, όταν και όποτε αποφασίζει να ασχοληθεί μαζί της, την αντιμετωπίζει με αλαζονεία.

Με αφορμή την τρέχουσα κρίση, ζητάμε εκ νέου από το Υπουργείο Πολιτισμού να αντιμετωπίσει με σοβαρότητα τα αιτήματα του κινηματογραφικού κλάδου. Το αδιάλειπτο έλλειμμα της πολιτείας απέναντι στον οπτικοακουστικό χώρο συνεχίζει να βλάπτει την εύρυθμη λειτουργία του, τόσο με την σκανδαλώδη υποχρηματοδότηση του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου όσο και με τις παροιμιώδεις δυσλειτουργίες του ΕΚΟΜΕ σε όλα τα επίπεδα. Η δε εκκρεμούσα από τον Απρίλιο συγχώνευση ΕΚΚ με ΕΚΟΜΕ εξελίσσεται σταδιακά σε υπαρξιακή απειλή για τον κλάδο.

Η εθνική κινηματογραφία συνεχίζει να τιμά την χώρα μας διεθνώς και να αποτελεί ακλόνητο πυλώνα φερεγγυότητας για τις ξένες παραγωγές που τα τελευταία χρόνια υλοποιούνται στην Ελλάδα. Καλούμε την πολιτεία να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της απέναντί μας και να στηρίξει, όπως οφείλει, τον Ελληνικό Κινηματογράφο ως μια από τις πιο δυναμικές και εξωστρεφείς εκφάνσεις του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού.

Το ΔΣ της ΕΑΚ

Λευτέρης Χαρίτος, πρόεδρος

Ελένη Κοσσυφίδου, αντιπρόεδρος

Μαρίσσα Τριανταφυλλίδου, αντιπρόεδρος

Ζαχαρίας Μαυροειδής, γραμματέας

Βίκυ Μίχα, ταμίας

Γιούρι Αβέρωφ, μέλος

Μιχάλης Κωνσταντάτος, μέλος

Φιλ Ιερόπουλος: Είναι σημαντικό να δούμε τι άλλο υπάρχει πίσω από τέτοιες τυχοδιωκτικές κινήσεις του υπουργείου

Σε δήλωσή του στο Ραπόρτο, ο σκηνοθέτης της ταινίας «Avant-Drag!», Φιλ Ιερόπουλος, ελπίζει πως κάποια μέρα θα υπάρξει περαιτέρω συζήτηση γύρω από τα κριτήρια επιλογής σε τέτοιου τύπου επιτροπές 

«Είναι ελπιδοφόρο πως υπήρξε σ' αυτή την περίπτωση ένστικτο αντίδρασης από τ@ κινηματογραφιστ@ και ελπίζουμε να πάει η κουβέντα παραπέρα, δηλαδή στο με ποια κριτήρια και ποιους μηχανισμούς επιλέγονται εξ’αρχής τέτοιου τύπου επιτροπές. Όπως βέβαια είναι σημαντικό να δούμε και τι άλλο υπάρχει πίσω από τέτοιες τυχοδιωκτικές κινήσεις του υπουργείου - μήπως ο ελληνικός κινηματογράφος παραέγινε πολιτικός και αυθάδης τελευταία και το κράτος θα προτιμούσε μια επιστροφή σε παραδοσιακές αφηγήσεις αλα-live your myth in Greece;»