Ο Μινώταυρος του αυτοεξόριστου Ρώσου σκηνοθέτη, Αντρέι Ζβιάγκιντσεφ, ήταν η ταινία έναρξης του 67ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Το οικογενειακό δράμα του δημιουργού, αφού έκανε την πρεμιέρα του στις Κάννες, όπου και του απονεμήθηκε το Μεγάλο Βραβείο της Επιτροπής, θα κυκλοφορήσει στις ελληνικές αίθουσες από το Cinobo στις 19 Νοεμβρίου. 

Η ταινία καταπιάνεται με τον Γκλεμπ, έναν επιτυχημένο διευθυντή μιας εταιρείας, ο οποίος βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα τρίγωνο προβλημάτων: την όλο και αυξανόμενη πίεση που δημιουργείται στο κομμάτι των μεταφορών (επαγγελματικά), την αστάθεια που επικρατεί στην καθημερινότητα λόγω του αδιάκοπου πολέμου (κοινωνικά) και την ανακάλυψη μιας εξωσυζυγικής σχέσης που έχει συνάψει η γυναίκα του (οικογενειακά). Η ζωή του θα καταρρεύσει αργά και βασανιστικά.

Ο μύθος

Πριν μιλήσουμε για την ίδια την ταινία, θα ήθελα να αναφερθώ στον τίτλο που επιλέγει για τη νέα του ταινία ο Αντρέι Ζβιάγκιντσεφ. Μινώταυρος. Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Μινώταυρος ήταν ένα μυθικό τέρας, το οποίο ήταν μισός άνθρωπος και μισός ταύρος. Ζούσε εντός ενός λαβυρίνθου από τον οποίο δεν υπήρχε η παραμικρή διέξοδος και απαιτούσε τη θυσία 14 Αθηναίων πολιτών.

Ο Ρώσος σκηνοθέτης, εμπνευσμένος ελαφρώς, κατ’ εμέ, από τον ελληνικό μύθο, κάνει μάλιστα και μια αναφορά σε ελληνική τοποθεσία – προς το τέλος της ταινίας – για να την φέρει ακόμα πιο κοντά στον μύθο. Ο Γκλεμπ, ο πρωταγωνιστής της ιστορίας, μέσα στο σύνολο των αποφάσεων που καλείται να πάρει, πρέπει να επιλέξει 14 άτομα από την επιχείρησή του για να σταλθούν στην πρώτη γραμμή του πολέμου.

Ποιος όμως είναι στα αλήθεια ο Μινώταυρος στην ταινία; Θα έλεγα πως ο Μινώταυρος δεν παίρνει τη μορφή κάποιου ανθρώπου, αλλά αποτελεί μια σειρά αποφάσεων του Γκλεμπ. Ενώ στον μύθο ο ίδιος ο Μινώταυρος αποτέλεσε το μέσο για έναν απαγορευμένο έρωτα, αυτόν μεταξύ του ιδίου και της Αριάδνης. Στην ταινία αυτό αποδίδεται περισσότερο ως ο συνδυασμός της σήψης σε προσωπικό επίπεδο, δηλαδή της συζυγικής κρίσης, με τη σήψη σε ένα πιο κοινωνικό και δημόσιο επίπεδο, δηλαδή της κρίσης που δημιουργείται λόγω της διεφθαρμένης κοινωνίας. Και κάπως έτσι, νομίζω ότι δημιουργείται και ένας άτυπος λαβύρινθος μεταξύ των χαρακτήρων και, κατά βάση, για τον ίδιο τον Γκλεμπ.

Καθ' όλη τη διάρκεια της ταινίας, βλέπουμε την αργή και σταθερή μετατροπή του Γκλεμπ σε ένα τερατόμορφο ον. Οι αποφάσεις του, η μία μετά την άλλη, δίχως σταγόνα ηθικού φραγμού, τον οδηγούν σε μονοπάτια δύσβατα και υπενθυμίζουν συνεχώς την αδικία που προκαλείται από την κατάχρηση της εξουσίας από την ελίτ. Μέσα σε όλα αυτά και όσο παρακολουθούμε την προσωπική και ηθική πτώση του Γκλεμπ, βιώνουμε και την καθημερινότητα που έχει φέρει ο πόλεμος. Συνεχείς στρατολογικές κλήσεις, μεταφορές τανκ, αντιπολεμικά γκράφιτι σε τοίχους. 

Ο Αντρέι Ζβιάγκιντσεφ, συνεχώς, βρίσκει τρόπο να αναφερθεί και να κατακρίνει το τέρας του πολέμου. Είτε λεπτεπίλεπτα και διακριτικά με ένα αντιπολεμικό γκράφιτι είτε παρουσιάζοντάς μας τη θηριωδία της στρατολογικής κλήσης, του αποχωρισμού από τους συγγενείς, αλλά και ταυτόχρονα την επίδειξη της δύναμης του Γκλεμπ, με την επιλογή 14 τυχαίων εργαζομένων του με σκοπό την αποστολή τους στην πρώτη γραμμή του πολέμου.