Με αφορμή την διάθεση του «Πίσω από τις θημωνιές» στο Ertflix μέχρι και τον Ιούνιο, θυμηθήκαμε την ταινία που είδαμε πέρσι τον Δεκέμβρη στα σινεμά, και πραγματικά μας τσάκισε.

Χειμώνας 2015, λίμνη Δοϊράνη, σύνορα Ελλάδας και Βόρειας Μακεδονίας. Οι μεταναστευτικές ροές προς την χώρα μας έχουν αυξηθεί ραγδαία, η οικονομική κρίση και η αβεβαιότητα καλά κρατούν και οι φασιστική Χρυσή Αυγή είναι τρίτο κόμμα. Η Ασημίνα Προέδρου ( σκηνοθέτρια της ταινίας) επιλέγει να «ζουμάρει» στην ελληνική οικογένεια της ελληνικής επαρχίας. Ένας πατέρας ψαράς, μπλεγμένος με την εφορία από κάτι μαύρα λεφτά που χρωστούσε, και προκειμένου να τα ξεπληρώσει, μεταφέρει παράνομα πρόσφυγες μέσω των συνόρων. Ένας άντρας που επιτελεί το παραδοσιακό πρότυπο πατρίς- θρησκεία- οικογένεια, που όμως δεν είναι ρατσιστής ή φασίστας, αλλά η οικονομική του κατάσταση τον φέρνει στο σημείο να μεταφέρει πρόσφυγες.  Η μητέρα, είναι κλειδοκράτορας της εκκλησίας που αρνείται να φιλοξενήσει τους πρόσφυγες, και τελικά τους αφήνει να ξεπαγιάζουν μέσα στο κρύο, μια γυναίκα άβουλη χωρίς άποψη και σκέψη. Η κόρη, ένα κορίτσι που δεν έχει γνωρίσει κάτι άλλο πέρα από τα σύνορα του χωριού της, διεκδικεί καθυστερημένα την χειραφέτησή της, πηγαίνοντας σε ένα μπουζουξίδικο στο Κιλκίς για να τραγουδήσει. Ακόμα και αυτό το κάνει κρυφά λέγοντας ότι πηγαινοέρχεται στην σχολή, διότι δεν έχει την δύναμη να έρθει σε ρήξη με τον πατέρα της.

Η επιλογή της σκηνοθέτριας να μοιράσει την αφήγηση σε κεφάλαια, όπου το κάθε κεφάλαιο αποτελεί και την οπτική του καθένα από τους τρεις χαρακτήρες, έρχεται να υφάνει το τοπίο της σύγχρονης ελληνικής πραγματικότητας. Μιας πραγματικότητας όπου η εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, στο πλαίσιο των εξουσιαστικών μηχανισμών του φύλου, της φυλής και της τάξης παίρνει σάρκα και οστά. Μιας πραγματικότητας που οδηγεί στον εκφασισμό της κοινωνίας, μιας πραγματικότητας που η γυναικά θα είναι υποτελής υπό το βλέμμα του πατέρα ή του συζύγου, μιας πραγματικότητας που η υποκρισία της εκκλησίας μπορεί τελικά και ορίζει όλο τον κοινωνικό βίο.

Όμως αποτυπώνεται και μια πραγματικότητα, που ο κόσμος είναι αλληλέγγυος, ο κόσμος μιας συντηρητικής μικροκοινωνίας πάει κόντρα στην κυρίαρχη αφήγηση, οργανώνεται και υπερασπίζεται τον αδύναμο. Η σύγκρουση αυτών των δύο κόσμο που περιορίζεται σε μερικά χιλιόμετρα έκτασης του χωριού, είναι και η βασική σύγκρουση και αντίθεση που διαπερνά και ολόκληρη την ελληνική κοινωνία. Η αλληλεγγύη κόντρα στην αποκτήνωση των καιρών.

 Η Ασημίνα Προέδρου, δεν ευνοεί τους ήρωες της. Αναδεικνύει τις παθογένειες που έχουν ποτίσει την νοοτροπία τους, τις Κυριακές στην εκκλησία που πάνε να κοινωνήσουν, όμως έχουν τα χέρια τους βαμμένα με αίμα, το έγκλημα που συντελείται πίσω από τις θημωνιές και κανείς δεν ασχολείται, όμως όταν αυτό έρθει στην επιφάνεια της Λίμνης όλοι ταράζονται.

 Ο συντηρητισμός και η υποκρισία που υπάρχει, είναι βαθιά ριζωμένος στην Ελληνική κοινωνία. Και αυτό έρχεται και καταγγέλλει η σκηνοθέτρια, με έναν αμείλικτο τρόπο, χωρίς όριο, χωρίς όμως και διάθεση διδακτική, αλλά κυρίως σε διάθεση, να αντιληφθούμε τι συμβαίνει σε κάθε μικρόκοσμο, και σε κάθε σπίτι που υπάρχει δίπλα μας.

Κόντρα σε έναν άθλιο μικρόκοσμο, η ταινία δείχνει και το πως μπορούμε να ζήσουμε αλλιώς. Διότι ακόμα υπάρχουν άνθρωποι εκεί έξω που παρά το κρύο και το χιόνι θα πάνε να βοηθήσουμε προσφυγόπουλα. Διότι ακόμα υπάρχουν άνθρωποι εκεί έξω που αποτελούν πολιτιστικό και πολιτισμικό αντιπαράδειγμα. Και ίσως αυτό είναι το πιο ελπιδοφόρο, ότι μπορεί να μπει φρένο στον εκφασισμό και την εξαχρείωση της κοινωνίας.