Με κεντρικό ερώτημα «Τι μένει αν αφαιρέσεις το προφανές;», το Beyond Borders επιστρέφει με την 11η διοργάνωσή του, μετατρέποντας για ενδέκατη συνεχή χρονιά, το Καστελλόριζο σε σημείο συνάντησης δημιουργών, επαγγελματιών και κοινού από όλο τον κόσμο, επιβεβαιώνοντας ότι το ντοκιμαντέρ δεν αποτελεί μόνο μέσο καταγραφής της πραγματικότητας, αλλά και πράξη ευθύνης συμμετοχής και βαθύτερης κατανόησης του κόσμου που μοιραζόμαστε.

H φετινή διοργάνωση επιλέγει να στρέψει το βλέμμα της σε όσα συχνά παραμένουν αθέατα: στις ανθρώπινες εμπειρίες που διαφεύγουν των κυρίαρχων αφηγήσεων, στις λεπτές αποχρώσεις της Ιστορίας και στη δύναμη που έχει το το ντοκιμαντέρ να δημιουργεί χώρο για διάλογο, κριτική σκέψη και ουσιαστική κατανόηση. Σε μια περίοδο κατά την οποία οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις, οι ανθρωπιστικές κρίσεις και η αμφισβήτηση θεμελιωδών αξιών επαναπροσδιορίζουν τη συλλογική μας πραγματικότητα, το Beyond Borders παραμένει πιστό στην αποστολή του: να αναδεικνύει ιστορίες που υπερβαίνουν σύνορα, στερεότυπα και βεβαιότητες, υπερασπίζοντας τα ανθρώπινα δικαιώματα, την ελευθερία έκφρασης και την ιστορική μνήμη. 

Κύριος θεσμικός εταίρος του Beyond Borders είναι το ΕΚΚΟΜΕΔ, ο κρατικός φορέας που έχει ως αποστολή του την προώθηση της ελληνικής οπτικοακουστικής παραγωγής σε Ελλάδα και εξωτερικό.

Η φετινή θεματική αντανακλάται και στην ίδια την πορεία του Φεστιβάλ. Αντιμέτωπο με σημαντικές οικονομικές προκλήσεις και με τη διαρκώς αυξανόμενη επισφάλεια των πολιτιστικών πόρων, το Beyond Borders κλήθηκε φέτος να επαναπροσδιορίσει τα ουσιώδη στοιχεία της ύπαρξής του. Όταν αφαιρούνται οι βεβαιότητες, οι δεδομένες χρηματοδοτήσεις και οι σταθερές του παρελθόντος, τι είναι εκείνο που παραμένει; Ποιος είναι ο πυρήνας που εξακολουθεί να δίνει νόημα και προοπτική σε έναν πολιτιστικό θεσμό;

Από αυτόν ακριβώς τον προβληματισμό αντλεί έμπνευση και η φετινή οπτική ταυτότητα της διοργάνωσης, σχεδιασμένη από την Polkadot Design. Η αφαίρεση μετατρέπεται σε δημιουργική πράξη. Ο περιορισμός γίνεται γλώσσα. Το κενό δεν αντιμετωπίζεται ως έλλειμμα αλλά ως πεδίο δυνατοτήτων, ως χώρος όπου αναδεικνύονται με μεγαλύτερη καθαρότητα οι ιδέες, οι άνθρωποι και οι αξίες που συγκροτούν το Φεστιβάλ.

Όπως δηλώνει η Ειρήνη Σαρίογλου, καλλιτεχνική διευθύντρια του φεστιβάλ: «Το κεντρικό μας ερώτημα, λειτουργεί ως αφετηρία αναστοχασμού και καλλιτεχνικής διερεύνησης. Σε συνθήκες πολύ περιορισμένων πόρων και αυξημένης επισφάλειας, επαναπροσδιορίζουμε την ουσία μας, βλέποντας την αφαίρεση ως δημιουργική δύναμη.».

Το Φεστιβάλ έλαβε φέτος 634 ταινίες από 156 χώρες (375 ταινίες μεσαίου και μεγάλου μήκους και 259 μικρού μήκους). Από τις 42 ταινίες που προκρίθηκαν να διαγωνιστούν στο φεστιβάλ, οι 35 προβάλλονται σε ελληνική, διεθνή και παγκόσμια πρεμιέρα, ενώ πολλές από αυτές έχουν ταξιδέψει στα μεγαλύτερα κινηματογραφικά φεστιβάλ του κόσμου όπως το Βερολίνο, το Λοκάρνο, το Άμστερνταμ (IDFA), η Κοπεγχάγη (CPΗ:DOX), κ.ά. Φορέας διοργάνωσης είναι το Ελληνικό Ίδρυμα Ιστορικών Μελετών (ΙΔΙΣΜΕ), ενώ πολύτιμη είναι η συνδρομή φορέων παγκόσμιου βεληνεκούς (όπως FIPRESCI, ZDF, ARTE, RAI TV, Al Jazeera, Swiss Films, IDF Prague, κ.ά.). 

Το Beyond Borders θα φιλοξενήσει και φέτος 3 διαφορετικές σκηνές προβολών: Το Κυρίως Διαγωνιστικό Τμήμα, το οποίο περιλαμβάνει 18 ταινίες ντοκιμαντέρ μεσαίου και μεγάλου μήκους (ανάμεσά τους 3 ελληνικές παραγωγές) και το μicro Διαγωνιστικό Τμήμα, το οποίο περιλαμβάνει 24 ταινίες ντοκιμαντέρ μικρού μήκους (ανάμεσα τους 5 ελληνικές παραγωγές και συμπαραγωγές), ενώ ως τρίτη σκηνή προβολών - εκτός διαγωνιστικού προγράμματος - θα υπάρχει η σκηνή του Πανοράματος, η οποία περιλαμβάνει 14 ταινίες μικρού, μεσαίου και μεγάλου μήκους, όπου θα φιλοξενούνται καθημερινά κινηματογραφικά αφιερώματα και ταινίες με δυνατό αποτύπωμα. 

Κεντρικός άξονας του φετινού Πανοράματος είναι το αφιέρωμα στο ελβετικό ντοκιμαντέρ, σε συνεργασία και με την υποστήριξη της Swiss Films, όπου το κοινό θα έχει την ευκαιρία να παρακολουθήσει εννέα επιλεγμένα ελβετικά ντοκιμαντέρ από καταξιωμένους δημιουργούς, όπως οι Christian Frei , Jacqueline Zünd και Nicolas Wadimoff, ενώ φέτος πρώτη φορά, σε συνεργασία με το HEAD- Genève, θα προβληθούν και 4 μικρού μήκους ταινίες σπουδαστών της σχολής. Ένα πολυφωνικό μωσαϊκό της ελβετικής παραγωγής ταινιών ντοκιμαντέρ, που αποτυπώνει την εξέλιξη, την τόλμη και τη δημιουργική ανανέωση του είδους.

Στο πλαίσιο της εξωστρέφειας και των συνεργειών με διεθνείς φορείς πολιτισμού και έρευνας, η 11η έκδοση του Φεστιβάλ θα φιλοξενήσει εκπροσώπους από ένα τιμώμενο ΜΜΕ, ένα τιμώμενο ακαδημαϊκό ίδρυμα και ένα τιμώμενο κινηματογραφικό φεστιβάλ: Τιμώμενη Χώρα είναι η Ελβετία, Τιμώμενο ΜΜΕ θα είναι φέτος το Al Jazeera Documentary ( Κατάρ), καθώς και ο ραδιοτηλεοπτικός σταθμός Alpha TV. Τιμώμενο φεστιβάλ θα είναι ένα από τα μεγαλύτερα φεστιβάλ ντοκιμαντέρ του κόσμου, το Visions du Réel, ενώ Τιμώμενο Ακαδημαϊκό Ίδρυμα το HEAD- Genève.

ΤΑΙΝΙΕΣ ΕΝΑΡΞΗΣ & ΛΗΞΗΣ

Η τελετή έναρξης και λήξης της 11ης διοργάνωσης του Beyond Borders αποκτά φέτος ξεχωριστή σημασία, καθώς και οι δύο ταινίες ντοκιμαντέρ που θα προβληθούν, αποτελούν έργα των ίδιων των αναπτυξιακών προγραμμάτων του Φεστιβάλ.

Συγκεκριμένα, το Φεστιβάλ σηκώνει αυλαία με την ταινία Where Shadows Rest της Μαριάννας Οικονόμου, η οποία ολοκληρώθηκε με την υποστήριξη του Beyond Borders Co-Production Forum, επιβεβαιώνοντας τον ουσιαστικό ρόλο του θεσμού στην ανάπτυξη και υλοποίηση διεθνών συνεργασιών. 

Αντίστοιχα, η 11η έκδοση θα ολοκληρωθεί με την παγκόσμια πρεμιέρα της ταινίας Island Me A Film της Danae Elon, ένα κινηματογραφικό πορτρέτο με επίκεντρο το ίδιο το Καστελλόριζο, αναδεικνύοντας την ιστορία, τη μνήμη και τη μοναδική ταυτότητα του ακριτικού μας νησιού. Η ταινία αναπτύχθηκε και ολοκληρώθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος Beyond Storytelling, με τη συμμετοχή των Danae Elon, Uri Cohen και Liselle Mei. 

Με αυτόν τον τρόπο, τόσο η πρώτη και η τελευταία προβολή της 11ης διοργάνωσης αναδεικνύουν έμπρακτα τη συμβολή του Beyond Borders όχι μόνο ως τόπου προβολής, αλλά και ως χώρου δημιουργίας, συνεργασίας και παραγωγής νέων κινηματογραφικών έργων με διεθνή προσανατολισμό.

CO-PRODUCTION DEVELOPMENT FORUM & PITCHING LAB ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ ΤΟΥ ΕΚΚΟΜΕΔ

Φέτος, το Φεστιβάλ εγκαινιάζει  τη νέα πιλοτική πρωτοβουλία του, το πρώτο Co-Production Development Forum: Έλληνες δημιουργοί και παραγωγοί θα έχουν την μοναδική ευκαιρία να πραγματοποιήσουν κατ' ιδίαν συναντήσεις δικτύωσης με διεθνείς commissioning editors, sales agents και εκτελεστικούς παραγωγούς από κορυφαίους οργανισμούς (ARTE, Al Jazeera, ΖDF, ΕΡΤ) υπό την καθοδήγηση του Rudy Buttignol C.M. μέσα από ένα τετραήμερο εντατικό πρόγραμμα (24-27 Αυγούστου), όπου θα αναπτύξουν τις επιλεγμένες προτάσεις τους.  

Για το πρώτο έτος λειτουργίας του, ο θεσμός είναι αποκλειστικά αφιερωμένος σε ελληνικές παραγωγές ή συμπαραγωγές, υπό την αιγίδα του ΕΚΚΟΜΕΔ, με σκοπό την ανάδειξη και προώθηση του ελληνικού κινηματογράφου, υπό το φως και εν αναμονή των 39ων Ευρωπαϊκών Βραβείων Κινηματογράφου, που θα φιλοξενηθούν στην Αθήνα.   

Αναπόσπαστο τμήμα του Φεστιβάλ είναι και το διήμερο Audiovisual Pitching Lab, στο οποίο παρουσιάζονται διαδικτυακά 12 projects απ’ όλον τον κόσμο. Κορυφαίοι επαγγελματίες από το χώρο της κινηματογραφικής βιομηχανίας συμβάλουν έτσι καθοριστικά στη διαμόρφωση και στην υλοποίηση του μελλοντικού κινηματογραφικού γίγνεσθαι. Επικεφαλής συντονισμού (Head Moderator) είναι και φέτος η Claudia Schreiner (Documentary Campus Masterschool, Γερμανία), ενώ την Κριτική Επιτροπή αποτελούν φοιτητές και φοιτήτριες από το συνεργαζόμενο δίκτυο κινηματογραφικών σχολών του Beyond Borders: Mehmet Ferruh Kıray (Τουρκία), Alma Dumitras Bojescu (Ρουμανία) και Elise Le Floch (Γαλλία). Το project που θα επιλεγεί από την κριτική επιτροπή, θα λάβει υπηρεσίες sound post production, μετά την ολοκλήρωση της ταινίας, ύψους 3.000 ευρώ, από την εταιρεία Eye of the North Studios – Sound PostProduction Services.

ΔΙΚΤΥΟ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΧΟΛΩΝ

Δίνοντας έμφαση όχι μόνο στην προβολή ντοκιμαντέρ αλλά και στην εκπαίδευση και επαγγελματική εξέλιξη της νέας γενιάς κινηματογραφιστών, το Φεστιβάλ έχει δημιουργήσει ένα πρωτοποριακό συνεργαζόμενο Δίκτυο Κινηματογραφικών Σχολών, το οποίο περιλαμβάνει μερικές από τις σημαντικότερες σχολές της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης, της Μέσης Ανατολής, της Νότιας Αμερικής, Αυστραλίας και Ασίας. Η σύμπραξη με τις κινηματογραφικές σχολές περιλαμβάνει ενδεικτικά τη συμμετοχή ολοκληρωμένων ταινιών στη μicro διαγωνιστική σκηνή, τη συμμετοχή σπουδαστών στην κριτική επιτροπή του Pitching Lab, τη συμμετοχή στη διεθνή ομάδα σπουδαστριών/ών κινηματογράφου με στόχο την εκμάθηση των σταδίων παραγωγής, τη συμμετοχή στις ομάδες προγραμματισμού του Φεστιβάλ, κ.ά.

Συμμετέχουν οι σχολές: Σχολή Κιν/φου & Τηλεόρασης Λυκούργου Σταυράκου, Τμήμα Κινηματογράφου ΑΠΘ, Lodz Film School (Πολωνία), National Academy of Theatre and Film Arts (Βουλγαρία), Faculty of Dramatic Arts in Belgrade (Σερβία), Beirut Film Institute (Λίβανο), Academy of Performing Arts, Sarajevo (Βοσνία), Faculty of Theatre and Film-UBB (Ρουμανία), Munich Film School (Γερμανία), Film Academy Baden-Württemberg GmbH (Γερμανία), Steve Tisch School of Film and Television, Kadir Has University και Maltepe University Communication Faculty (Τουρκία), Escuela Nacional de Cine of Venezuela (Βενεζουέλα),  Australian Film Television and Radio School (Αυστραλία), Institut d’Études Scéniques Audiovisuelles et Cinématographiques (Λίβανος), Creadoc Master - University of Poitiers (Γαλλία), Baltic Film, Media and Arts School (BFM) at Tallinn University (Εσθονία) και HEAD Geneva (Ελβετία).

MASTERCLASSES

Όπως κάθε χρόνο, θα πραγματοποιηθούν masterclasses με διακεκριμένους δημιουργούς από το χώρο του ντοκιμαντέρ: Ο Christian Frei, στο masterclass του με τίτλο Magnification That Will Endure, θα μιλήσει στο κοινό για την αμοιβαία σχέση μεταξύ κινηματογράφησης και  σκηνοθεσίας, για τα ρεύματα του direct και observational cinema, καθώς και για τους περιορισμούς κατά την διαδικασία παραγωγής.  Το masterclass του Λευτέρη Φυλακτού με τίτλο Window, Mirror, Bridge: Finding the Intersection θα μιλήσει στο κοινό για τη σχέση μεταξύ δημιουργού και υποκειμένου πέρα από την παραδοσιακή αντικειμενική παρατήρηση, για τη διαμόρφωση ενός «Τρίτου Χώρου» όπου τέμνονται η προσωπική ματιά και η πραγματικότητα, καθώς και για τη χρήση μιας μεθοδολογικής τριάδας (το Παράθυρο, ο Καθρέφτης, η Γέφυρα) που μετατρέπει τις εσωτερικές αναζητήσεις σε συνειδητές κινηματογραφικές επιλογές. Τέλος, η Claudia Schreiner στο masterclass «German PBS & Sustainable Production: Rules, Requirements, and Practices» θα παρουσιάσει τους κανόνες χρηματοδότησης της γερμανικής δημόσιας τηλεόρασης (PBS) και το υποχρεωτικό πλέον πλαίσιο της βιώσιμης παραγωγής (green producing) στην Ευρώπη. Η παρουσίαση θα εμβαθύνει στη δομή της γερμανικής αγοράς , της μεγαλύτερης για ντοκιμαντέρ στην Ε.Ε. με 84 εκατομμύρια πληθυσμό, αναλύοντας τα συστήματα ARD και ZDF, τους 9 ανεξάρτητους σταθμούς τους και ένα δίκτυο 27.000 εργαζομένων που τροφοδοτεί την τηλεόραση, το streaming και το σινεμά, προσφέροντας έναν πολύτιμο οδηγό για τις ανάγκες και την προσέγγιση των κατάλληλων τηλεοπτικών σταθμών.

Παράλληλα, το Beyond Borders, αναγνωρίζοντας την υποστήριξη του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας (ΕΚΚΟΜΕΔ) – Creative Greece, θα φιλοξενήσει ειδική εκδήλωση ενημέρωσης στην οποία παρουσιάζονται οι θεσμικές, χρηματοδοτικές και άλλες εξελίξεις του Ελληνικού Κινηματογραφικού και Οπτικοακουστικού Τομέα σε ξένους και Έλληνες επαγγελματίες του χώρου. 

Οι ταινίες του Κυρίως Διαγωνιστικού Τμήματος

1.Bajau Laut - the Sea is our Home | Σκηνοθεσία: Joo Peter | Μαλαισία, 62’, 2025 | Ελληνική Πρεμιέρα

2.Bugboy | Σκηνοθεσία: Λουκάς Παλαιοκρασάς | Ελλάδα, 86’, 2026

3.EXILE(S), ιστορίες ενός νησιού | Σκηνοθεσία: Γιώργος Ηλιόπουλος | Ελλάδα, 130’, 2026

4.Faces of War | Σκηνοθεσία: Didier Cros | Γαλλία, 66’, 2026 | Διεθνής Πρεμιέρα

5.Fantastique | Σκηνοθεσία: Marjolijn Prins | Βέλγιο - Γαλλία - Ολλανδία, 71’, 2025 | Ελληνική Πρεμιέρα

6.Materia Prima | Σκηνοθεσία: Jens Schanze | Γερμανία, 89’, 2026 | Ελληνική Πρεμιέρα

7.My Father and Qaddafi | Σκηνοθεσία: Jihan | Λιβύη - ΗΠΑ, 88’, 2025 | Ελληνική Πρεμιέρα

8.Past Future Continuous | Σκηνοθεσία: Morteza Ahmadvand, Firouzeh Khosrovani | Ιράν - Ιταλία - Νορβηγία, 76’, 2025 | Ελληνική Πρεμιέρα

9.Slow Death | Σκηνοθεσία: İlkay Nişancı | Τουρκία, 85’, 2026 | Ελληνική Πρεμιέρα

10.The Illusion of a Quiet Night | Σκηνοθεσία: Olga Chernykh | Ουκρανία, 70’, 2026 | Ελληνική Πρεμιέρα

11.The Travelers | Σκηνοθεσία: David Bingong | Καμερούν - Ισπανία, 60’, 2025 | Ελληνική Πρεμιέρα

12.There is Another Way | Σκηνοθεσία: Stephen Apkon | Ελβετία - ΗΠΑ, 67’, 2025 | Ελληνική Πρεμιέρα

13.Εκτός Εαυτού | Σκηνοθεσία: Τάσος Γκολέτσος | Ελλάδα, 90’, 2025

14.What Remains of our Mothers’ Loves | Σκηνοθεσία: Cathy Dubois | Γαλλία, 66’, 2025 | Παγκόσμια Πρεμιέρα

15.Yrupe | Σκηνοθεσία: Candela Sotos | Ισπανία, 79’, 2025 | Ελληνική Πρεμιέρα

16.All About the Money | Σκηνοθεσία: Sinéad O'Shea | Ιρλανδία, 94’, 2026

17.Lost for words | Σκηνοθεσία: Hannah Papacek-Harper | Γαλλία / Ηνωμένο Βασίλειο, 90’, 2025 | Ελληνική Πρεμιέρα

18.Truth or Dare | Σκηνοθεσία: Tonislav Hristov | Βουλγαρία, 85’, 2025 | Ελληνική Πρεμιέρα