Αυτές είναι οι ταινίες που ξεχωρίσαμε στο 67o Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης

 

Το σώμα, η μνήμη, η απώλεια και η ταυτότητα γίνονται αφετηρίες για ιστορίες που άλλοτε στρέφονται προς την προσωπική εμπειρία και άλλοτε αποκτούν μια ευρύτερη κοινωνικοπολιτική διάσταση. Στο 67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, οι ταινίες που ξεχωρίσαμε αναζητούν νέους τρόπους να μιλήσουν για τον άνθρωπο και τη σχέση του με τον κόσμο γύρω του. Από τη μυθοπλασία μέχρι το πειραματικό σινεμά, οι επιλογές αυτές συγκροτούν ένα μικρό, προσωπικό αποτύπωμα μιας κινηματογραφικής εμπειρίας που δεν περιορίζεται σε όσα βλέπουμε στην οθόνη, αλλά επεκτείνεται σε όσα εξακολουθούν να μας απασχολούν και μετά το τέλος της προβολής. 

ΤΑΙΝΙΕΣ ΜΕΓΑΛΟΥ ΜΗΚΟΥΣ

Μια Μέρα Στη Ζωή Της Τζο / Κεφάλαιο: Φαίδρα - Ζακλίν Λέντζου

Μερικές φορές, τα πάντα μπορεί να χωρέσουν σε μία μόνο μέρα. Στις μικρές απογοητεύσεις, στις τυχαίες συναντήσεις, σε μια φωνή που ακούγεται για πρώτη φορά και σε εκείνη την παράξενη αίσθηση πως κάτι πρόκειται να αλλάξει, χωρίς να γνωρίζουμε ακόμη τι. Η εφηβεία έχει την ιδιότητα να μετατρέπει κάτι το καθημερινό σε κάτι σχεδόν μεταφυσικό.

Στο «Μια Μέρα στη Ζωή της Τζο: Κεφάλαιο Φαίδρα», η Ζακλίν Λέντζου ακολουθεί μια δεκαπεντάχρονη κοπέλα στους γνώριμους, κάπως πληκτικούς ρυθμούς μιας ημέρας στην Αθήνα. Ένας καβγάς με τη μητέρα της, η αμηχανία απέναντι στο αγόρι της και η σχολική ρουτίνα ανατρέπονται όταν η Τζο ακούει τη Φαίδρα να τραγουδά. Μια απρόσμενη σύνδεση γεννιέται και η προσμονή μιας βραδινής συνάντησης αποκτά ξαφνικά διαστάσεις ολόκληρου σύμπαντος.

Μετατρέποντας το καθημερινό σε ονειρικό και το προσωπικό σε συλλογικό, η Λέντζου συνθέτει μια ιδιότυπη ιστορία ενηλικίωσης, όπου η αθωότητα, η επιθυμία και η θνητότητα συνυπάρχουν απρόσμενα. Στο φόντο μιας εποχής που σημαδεύτηκε από μια απώλεια η οποία διαμόρφωσε μια ολόκληρη γενιά, η εφηβεία γίνεται κάτι περισσότερο από ένα πέρασμα προς την ενηλικίωση: μια στιγμή όπου η παιδικότητα συναντά βίαια την πραγματικότητα.

Ο Ήλιος Που Ξέχασες - Μάρκος Παπαδόπουλος

Υπάρχουν σχέσεις που δεν τελειώνουν ποτέ πραγματικά, ακόμη κι όταν η απόσταση μοιάζει να έχει γίνει ο μόνος τρόπος συνύπαρξης. Η σχέση μητέρας και κόρης είναι ίσως μία από τις πιο σύνθετες εκδοχές αυτής της συνθήκης: μια διαρκής εναλλαγή ανάμεσα στην ανάγκη για εγγύτητα και στην επιθυμία της φυγής.

Στον «Ήλιο που Ξέχασες», ο Μάρκος Παπαδόπουλος ακολουθεί τη Μαρία, μια νεαρή Ελληνίδα που ζει στη Γερμανία τα τελευταία έξι χρόνια. Η καθημερινότητά της μοιράζεται ανάμεσα στην εργασία της ως βοηθός σε οδοντιατρείο και τις έντονες νύχτες της techno σκηνής. Δύο κόσμοι που μοιάζουν εκ διαμέτρου αντίθετοι, αλλά συνθέτουν την ίδια προσπάθεια να διατηρήσει τον έλεγχο της ζωής της. Όταν η άρρωστη μητέρα της και ο αδελφός της φτάνουν από την Ελλάδα, η εύθραυστη ισορροπία της ανατρέπεται. Η αναγκαστική συνύπαρξη φέρνει στην επιφάνεια παλιές απογοητεύσεις, οικογενειακές εντάσεις και μια σχέση που μοιάζει να μην κατάφερε ποτέ να βρει κοινό τόπο.

Η σύγκρουση μητέρας και κόρης δεν περιορίζεται σε μια διαφωνία δύο διαφορετικών γενεών. Αντίθετα, αποκαλύπτει δύο γυναίκες που κουβαλούν τις δικές τους ματαιώσεις, ανεκπλήρωτες προσδοκίες και μια κοινή ιστορία που δεν έχουν καταφέρει να διαχειριστούν. Η απουσία του πατέρα λειτουργεί ως μια ακόμη ανοιχτή πληγή, ενώ η επιστροφή στη Θεσσαλονίκη αποκτά σταδιακά τον χαρακτήρα μιας αναμέτρησης με όσα παρέμειναν άλυτα.

Ο Παπαδόπουλος συνδέει τις προσωπικές εκκρεμότητες με την εμπειρία της μετανάστευσης, αποφεύγοντας τον εξιδανικευμένο νόστο. Η κάμερά του κινείται μαζί με τους χαρακτήρες, ακολουθώντας τις συναισθηματικές τους διακυμάνσεις, ενώ η μουσική λειτουργεί ως ένας ξεχωριστός αφηγηματικός χώρος, όπου η ανάγκη για ελευθερία συναντά την ανάγκη του ανήκειν. Ανάμεσα σε δύο χώρες, δύο γενιές και δύο διαφορετικές εκδοχές της ίδιας ζωής, η Μαρία μοιάζει να αναζητά κάτι που ίσως δεν βρίσκεται ούτε στο παρελθόν ούτε στην απόδραση από αυτό.

Uchronia - Φιλ Ιερόπουλος

Τι θα συνέβαινε αν η Ιστορία είχε ακολουθήσει διαφορετική διαδρομή;  Η ουτοπία και η δυστοπία ίσως να μην είναι τόσο αντίθετες έννοιες όσο θέλουμε να πιστεύουμε. Ανάμεσά τους υπάρχει ένας ολόκληρος κόσμος από ανεκπλήρωτες επαναστάσεις και εναλλακτικές ιστορίες.

Στο «Uchronia», ο Φιλ Ιερόπουλος επιστρατεύει το φάντασμα του Αρθούρου Ρεμπώ για ένα αλλόκοτο ταξίδι στον χρόνο, στον οποίο ο Γάλλος ποιητής συναντά εμβληματικές μορφές της queer και επαναστατικής ιστορίας. Εμπνευσμένος από το «Μια Εποχή Στην Κόλαση», ο σκηνοθέτης συνθέτει ένα πολυεπίπεδο κινηματογραφικό κολάζ που αναμειγνύει αρχειακές αναφορές, πειραματικές εικόνες και διάφορες αισθητικές προσεγγίσεις. 

Η ταινία δεν ενδιαφέρεται να ανασυνθέσει την Ιστορία, αλλά να φανταστεί όσα θα μπορούσαν να είχαν υπάρξει. Μέσα από την queer μνήμη και την πολιτική ανυπακοή, ο Ιερόπουλος αναζητά τη δυνατότητα μιας άλλης πραγματικότητας, χωρίς να παραβλέπει τις απογοητεύσεις του παρόντος. 

Άγγελος Στα Πέριξ - Φρέντυ Βιανέλλης

Τα όρια ανάμεσα στη μυθοπλασία και την πραγματικότητα δεν είναι πάντοτε ευδιάκριτα. Κάποιες φορές, μάλιστα, η παρουσία ενός ανθρώπου μπροστά στην κάμερα μοιάζει περισσότερο με καταγραφή της καθημερινότητάς του παρά με υποκριτική ερμηνεία. Κάπου σε αυτή την ενδιάμεση περιοχή κινείται και το «Άγγελος στα πέριξ» του Φρέντυ Βιανέλλη, με τον Άγγελο Παπαδημητρίου να βρίσκεται στο επίκεντρο μιας αφήγησης που μοιάζει να τον παρακολουθεί περισσότερο απ’ όσο τον σκηνοθετεί.

Καθώς ο Άγγελος περιπλανιέται στην Αθήνα και συναντά διαφορετικούς ανθρώπους, η ταινία αποκτά μια σχεδόν ντοκιμαντερίστικη αίσθηση. Οι υπόλοιποι εμφανίζονται ως χαρακτήρες μέσα σε μια μυθοπλαστική συνθήκη, ενώ ο ίδιος μοιάζει να φέρνει μαζί του κάτι από την πραγματική του υπόσταση. 

Η παρουσία του φαίνεται να παραμένει κοντά στην ήδη γνώριμη κινηματογραφική και τηλεοπτική περσόνα του, όπως εκείνη που έχει διαμορφώσει μέσα από εμβληματικούς ρόλους όπως αυτός του Ντίμη Τσιμισκή-Χόφμαν στους «Στάβλους της Εριέττας Ζαΐμη». Έτσι, το «Άγγελος Στα Πέριξ» κινείται ανάμεσα στην καταγραφή και την αναπαράσταση, χωρίς να αποσαφηνίζει πλήρως πού τελειώνει ο πραγματικός άνθρωπος και πού αρχίζει ο κινηματογραφικός του εαυτός.

Dua - Blerta Basholli

Η γυναικεία ενηλικίωση συχνά αποτελεί μια πρόωρη εξοικείωση με τον φόβο, τα όρια που επιβάλλονται στο γυναικείο σώμα και την ανάγκη να μάθεις να προστατεύεις τον εαυτό σου σε έναν κόσμο που δεν είναι απαραίτητα ασφαλής για σένα.

Στο "Dua”, η Blerta Basholli ακολουθεί μια δεκατριάχρονη κοπέλα στο Κόσοβο της δεκαετίας του ’90, λίγο πριν από την έναρξη του πολέμου. Καθώς ανακαλύπτει τη σεξουαλικότητά της και διαμορφώνει τις πρώτες της σχέσεις, έρχεται αντιμέτωπη με την πατριαρχία και την έμφυλη βία που καθορίζουν ασφυκτικά τη θέση των γυναικών. Η ενασχόλησή της με τις πολεμικές τέχνες, αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά από προτροπή της φίλης της αλλά και τη σεξουαλική κακοποίηση που δέχτηκε από μεγαλύτερό της: το σώμα της δεν είναι μόνο πεδίο πάνω στο οποίο ασκείται βία, αλλά και κάτι που προσπαθεί να υπερασπιστεί.

Η Basholli δεν αντιμετωπίζει την ηρωίδα της αποκλειστικά ως θύμα των περιστάσεων. Η φιλία και η ανάγκη της για αυτονομία και ανεξαρτησία συνυπάρχουν με τον φόβο και την ευαλωτότητα. Αυτό που διακυβεύεται δεν είναι μόνο η δυνατότητα της Dua να προστατεύσει τον εαυτό της, αλλά και το δικαίωμά της να μεγαλώσει χωρίς να χρειάζεται διαρκώς να βρίσκεται σε άμυνα.

ΤΑΙΝΙΕΣ ΜΙΚΡΟΥ ΜΗΚΟΥΣ

Wheel To Live - Βίκυ Αναστασιάδου 

Το σώμα δεν είναι ποτέ κάτι στατικό. Αλλάζει, προσαρμόζεται, θυμάται και πολλές φορές μας αναγκάζει να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση μας μαζί του. Κάποιες αλλαγές, ωστόσο, δεν αφήνουν περιθώριο επιστροφής σε όσα γνωρίζαμε μέχρι τότε. Το “Wheel to Live” μιλά για μια αλλαγή που δεν αφορά μόνο την πορεία ενός ανθρώπου, αλλά τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο κατοικεί το σώμα του. Η ταινία της Βίκυς Αναστασιάδου διακρίθηκε, δικαίως, με τον Χρυσό Διόνυσο στο 49ο Φεστιβάλ Δράμας.

Ο Νίκος βρίσκεται σε ένα κέντρο αποκατάστασης, αντιμέτωπος με μια πραγματικότητα που έχει αλλάξει πριν προλάβει ο ίδιος να την κατανοήσει. Γύρω του, η ζωή συνεχίζεται, ενώ εκείνος καλείται να ανακαλύψει ξανά τα όρια και τις δυνατότητές του. Η αποκατάσταση δεν σημαίνει απαραίτητα επιστροφή σε όσα υπήρχαν πριν, αλλά μια σταδιακή συμφιλίωση με έναν διαφορετικό τρόπο ύπαρξης.

Βασισμένη στην προσωπική ιστορία του πρωταγωνιστή και σεναριογράφου Νίκου Τσογγίδη, η ταινία αποφεύγει τόσο τη δραματοποιημένη αναπαράσταση της αναπηρίας όσο και την εύκολη ηρωοποίηση. Αντίθετα, αφήνει χώρο στην αμηχανία, την τρυφερότητα και, κυρίως, στο χιούμορ. Ένα από τα πιο απολαυστικά easter eggs της ταινίας είναι πως ο φίλος του Νίκου, ο Γιώργος τραγουδά τον «Παλιόκαιρο» του Πασχάλη Τερζή, ενώ ο ηθοποιός που τον υποδύεται έχει ακριβώς το ίδιο ονοματεπώνυμο με τον τραγουδιστή.

Το Wheel to Live βρίσκει τη δύναμή του ακριβώς σε αυτές τις μικρές στιγμές. Χωρίς να αναζητά έναν εύκολο συγκινησιακό εκβιασμό, θυμίζει πως η ζωή δεν αναστέλλεται μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα. Απλώς χρειάζεται να μάθεις ξανά πώς να κινείσαι μέσα της.

Holterline - Αλεξάνδρα Ντεληθέου

Μετά τον θάνατο του πατέρα της, η Αγγελική (Αγγελική Παπούλια) βρίσκεται αντιμέτωπη με το πένθος που κατοικεί στο σώμα και επηρεάζει τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον χρόνο. Στο “Holterline”, μια συσκευή που καταγράφει τον ρυθμό της καρδιάς γίνεται η αφετηρία για ένα διαφορετικό ταξίδι: μια εικοσιτετράωρη βουτιά στο ασυνείδητο.

Η καρδιά, εδώ, δεν λειτουργεί μόνο ως βιολογικό όργανο, αλλά ως ένας μηχανισμός καταγραφής. Σαν το σώμα να γνωρίζει κάτι που το μυαλό δεν έχει ακόμη καταφέρει να επεξεργαστεί. Αρκετά κοντά στον κόσμο του David Lynch και τα χαρακτηριστικά dream sequences, το “Holterline” τοποθετεί το πένθος σε ένα ενδιάμεσο σημείο, ανάμεσα σε αυτό που μπορεί να μετρηθεί και σε εκείνο που διαφεύγει από κάθε καταγραφή. Το Holter παρακολουθεί τον ρυθμό της καρδιάς, η ταινία ωστόσο δείχνει να ενδιαφέρεται για όλα όσα δεν μπορεί να καταγράψει: τις αναμνήσεις, την ενοχή, την επιθυμία για επιστροφή, την αδυναμία να αποδεχτεί κανείς ότι ένας άνθρωπος έχει φύγει.

Αδέσποτοι - Αναστασία Γκίβαλου

Πόσο χώρο αφήνει η αρρενωπότητα για την ευαλωτότητα; Σε έναν κόσμο όπου η αυτονομία, η αντοχή και η επιβολή εξακολουθούν να αποτελούν μέτρα ανδρικής ταυτότητας, η αδυναμία συχνά μεταμφιέζεται σε αδιαφορία, το συναίσθημα σε χιούμορ και ο φόβος σε σιωπή. Κάπου ανάμεσα σε όσα λέγονται και σε όσα παραμένουν ανείπωτα, η ανδρική φιλία αποκτά μια διαφορετική διάσταση.

Στους «Αδέσποτους», η Αναστασία Γκίβαλου ακολουθεί μια παρέα νεαρών ανδρών, με επίκεντρο τον Ορέστη, έναν αντιρρησία συνείδησης που βρίσκεται αντιμέτωπος με την απειλή να χάσει το πατρικό του σπίτι εξαιτίας των προστίμων της άρνησής του να στρατευτεί. Η προσωπική του επιλογή μετατρέπεται σε μια ευρύτερη σύγκρουση με την οικογένεια, την κοινωνική πραγματικότητα και τις προσδοκίες των γύρω του.

Εκείνο που έχει ενδιαφέρον, ωστόσο, είναι ο τρόπος με τον οποίο η ταινία παρατηρεί τις σχέσεις των ανδρών μεταξύ τους. Πίσω από τα πειράγματα, την οικειότητα και τις καθημερινές συναναστροφές διακρίνεται μια δυσκολία έκφρασης, μια αμηχανία απέναντι σε όσα τους βαραίνουν. Η Γκίβαλου αφήνει χώρο σε αυτή την αντίφαση, χωρίς να επιχειρεί να την εξηγήσει ή να την εξομαλύνει. Οι «Αδέσποτοι» γίνονται έτσι μια ιστορία για την ελευθερία, αλλά και για την ανάγκη να μπορείς να είσαι ευάλωτος μπροστά στους άλλους χωρίς να χρειάζεται να απολογηθείς γι' αυτό.

Το Κερί - Κρυσιάννα Παπαδάκη

Υπάρχει κάτι το ανοίκειο στην επιθυμία, ιδιαίτερα όταν αυτή ξεφεύγει από τις μορφές που έχουμε μάθει να αναγνωρίζουμε ως αποδεκτές. Κάπου ανάμεσα στη γοητεία και την απειλή, το σώμα μετατρέπεται σε τόπο έλξης, έκθεσης και διεκδίκησης. Σ’ αυτό το πλαίσιο, ο βαμπιρικός μύθος εξακολουθεί να προσφέρει ένα τόσο γόνιμο πεδίο για την εξερεύνηση του ερωτισμού και των ορίων του.

Στο «Κερί», η Κρυσιάννα Παπαδάκη επιστρατεύει την αισθητική του horror και τη βαμπιρική εικονογραφία για να αφηγηθεί μια queer ιστορία. Μέσα από τη συνάντηση δύο γυναικών σε ένα ινστιτούτο αισθητικής, μια φαινομενικά συνηθισμένη διαδικασία αποτρίχωσης αποκτά σταδιακά μια σχεδόν τελετουργική διάσταση. Το κερί, η επαφή με το δέρμα και η σωματική έκθεση μετατρέπουν μια καθημερινή πρακτική σε μια εμπειρία όπου η ηδονή και ο πόνος συνυπάρχουν.

Η Παπαδάκη δεν χρησιμοποιεί το horror ως απλό αισθητικό περίβλημα, αλλά ως αφηγηματικό εργαλείο που ενισχύει την queer διάσταση της ιστορίας. Μέσα από αυτή τη συνάντηση του ερωτικού με το ανοίκειο, η ταινία αφήνει την επιθυμία να κινηθεί έξω από όσα θεωρούνται αναμενόμενα, χωρίς να επιχειρεί να την εξηγήσει ή να την περιορίσει.

0 comments