Το Position Paper υπογράφουν οι Όλγα Λύρα και Ιφιγένεια Μπέλη

Στο πλαίσιο του project «Filming at Intersections» η τοπική μας ομάδα εργασίας με έδρα την Ελλάδα και αποτελούμενη από τα μέλη Όλγα Λύρα και Ιφιγένεια Μπέλη, εργάζεται αυτή τη στιγμή σε μια εκστρατεία υπεράσπισης για την υποστήριξη της πρόσφατης κινητοποίησης για την προστασία και διατήρηση του πολιτιστικού χαρακτήρα των κινηματογράφων της Αθήνας (Ιντεάλ, Άστορ και Ίριδα) και συντάσσει τις ακόλουθες συστάσεις πολιτικής.

Εισαγωγή

Το τελευταίο διάστημα στην Ελλάδα και πιο συγκεκριμένα στην πρωτεύουσα της Αθήνας, κυβερνητικοί φορείς σκοπεύουν να κλείσουν με δική τους επιλογή και πρωτοβουλία τους πολιτιστικούς χώρους των κινηματογράφων Ιντεάλ, Άστορ και Ίριδα υποβαθμίζοντας τον ιστορικό χαρακτήρα τους και τη συμβολή τους στην πολιτιστική κληρονομιά της πόλης.

Ξεκινώντας με ένα συνοπτικό χρονικό της υπόθεσης να αναφερθεί πως ο ΕΦΚΑ (Εθνικός Φορέας Κοινωνικής Ασφάλισης) αποφάσισε να εκμισθώσει σε επενδυτές τα κτίρια στα οποία βρίσκονται δύο ιστορικοί κινηματογράφοι: τo κτίριο του Ιντεάλ στον Όμιλο Μήτση (ο οποίος αναδείχθηκε ανάδοχος του σχετικού πλειοδοτικού διαγωνισμού) για πεντάστερο ξενοδοχείο, και μελλοντικώς το κτίσμα όπου στεγάζεται το Άστορ (πιθανόν για συγκρότημα γραφείων). Μετά την εύλογη ανησυχία που προκλήθηκε για την τύχη των σινεμά, ο ΕΦΚΑ υπήρξε καθησυχαστικός για τη συνέχιση της λειτουργίας τους, και το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, στη σχετική αιτιολογική έκθεση του, πρότεινε την έκδοση Υπουργικής Απόφασης για τον χαρακτηρισμό ως διατηρητέας της χρήσης των δύο κινηματογράφων. Όμως στην πορεία, αιφνιδιαστικά, ο ΕΦΚΑ άλλαξε στάση και έκανε ένσταση στην θετική αυτή απόφαση του ΥΠΕΝ, με το σκεπτικό ότι αυτό "θα αποτελέσει τροχοπέδη στην εκδήλωση ενδιαφέροντος για την αξιοποίηση του κτιρίου".

Επιπλέον, όσον αφορά το ζήτημα της "Ίριδας", το κινηματοθεάτρο στη συμβολή Ιπποκράτους και Ακαδημίας όπου δρα ο Πολιτιστικός Όμιλος Φοιτητών Πανεπιστημίου Αθηνών (ΠΟΦΠΑ), απειλείται αφενός λόγω της κατάργησης των φοιτητικών λεσχών και αφετέρου καθώς κανείς δεν εγγυάται πως η "Ίριδα" θα συνεχίσει να είναι κοιτίδα πολιτισμού όπως τις τελευταίες πολλές δεκαετίες.

Έτσι, εύλογα τίθεται σε ανοιχτή αμφισβήτηση το μέλλον των κινηματογράφων, γεγονός που έχει κινητοποιήσει επαγγελματίες σινεφίλ και μη σε δράσεις προς την έμπρακτη στήριξή τους.

Μέχρι στιγμής για το θέμα έχει ήδη πραγματοποιηθεί εκδήλωση από τους κινηματογράφους με δωρεάν προβολές και τη συμμετοχή πάνω από 5.000 πολιτών και συνέντευξη τύπου από τους αιθουσάρχες με συμμετοχές δημοσιογράφων, σκηνοθετών, παραγωγών και εκπροσώπων φορέων και κομμάτων. Παρέμβαση έγινε και από το Δήμο Αθηναίων, ο οποίος έχει εκδώσει και σχετικό ψήφισμα, ενώ μεγάλοι καλλιτέχνες/σκηνοθέτες έχουν στείλει μηνύματα ευαισθητοποίησης στα social media.

Αυτό που ζήτησαν και που θεωρούμε κι εμείς αναγκαίο να γίνει είναι να κηρυχθεί η χρήση των κινηματογράφων ως διατηρητέα, ώστε να μην σταματήσει η απρόσκοπτη λειτουργία τους και να συνεχίσουν να αποτελούν “ζωντανούς οργανισμούς” πολιτισμού στην πόλη.

Τέλος, είναι απαραίτητο να αναφέρουμε ότι περίπου ένα μήνα μετά τη γενική κατακραυγή, τα Υπουργεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού δημοσίευσαν δελτίο τύπου με το οποίο ισχυρίζονται ότι η χρήση των Ιντεάλ και Άστορ έχει κηρυχθεί διατηρητέα. Ωστόσο, σύμφωνα με την απάντηση του ιδιοκτήτη του IDEAL, κ. Σ. Σπέντζου, δεν πρόκειται για οριστική και ξεκάθαρη απόφαση, αφού το Κεντρικό Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής (που ανήκει στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και έχει την αρμοδιότητα επί του θέματος) δεν έχει δημοσιεύσει επίσημα ακόμη την απόφαση, και ως εκ τούτου τα μέλη του Συμβουλίου θα μπορούσαν πλέον να επηρεαστούν από τη δήλωση των υπουργείων. Αυτό που πρέπει επίσης να αναφερθεί είναι ότι, σύμφωνα με το προαναφερθέν δελτίο τύπου, το Ιντεάλ δεν πρόκειται να χρησιμοποιηθεί μόνο ως κινηματογράφος αλλά «θα επιτρέπεται η λειτουργία άλλων πολιτιστικών χρήσεων καθώς και η χρήση του Συνεδριακού Κέντρου», κάτι που στην ουσία ευθυγραμμίζεται με το σχέδιο του επενδυτή. Σε σχέση με το Άστορ, με παρόμοιους τόνους αντέδρασε στο δελτίο τύπου ο ιδιοκτήτης του κ. Κονταράκης. Μάλιστα, υποστήριξε επίσης ότι η δήλωση των Υπουργείων είναι αρκετά ασαφής και ότι αυτή τη στιγμή περιμένει την επίσημη δημοσίευση της τελικής απόφασης από το Κεντρικό Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής, το οποίο θα καθορίσει εάν θα εφαρμοστεί το καθεστώς διατήρησης της χρήσης του Άστορ αποκλειστικά ως κινηματογράφος, ή όχι.

Συστάσεις πολιτικής

1. Η θεσμική προστασία των αιθουσών ως χώρων πολιτισμού είναι απαραίτητη, σύμφωνα με τα πρότυπα προστασίας που έχουν διασφαλιστεί με υπουργική απόφαση του 1997 (Νόμος Μερκούρη) για τους ανοιχτούς θερινούς κινηματογράφους της Αθήνας. Πιο συγκεκριμένα, η τελική απόφαση που δεν έχει δημοσιευτεί ακόμη από το Κεντρικό Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής (και άρα το Υπουργείο Περιβάλλοντος εφόσον το Συμβούλιο υπάγεται σε αυτό), θα πρέπει να αναφέρεται στη διατήρηση των κτιρίων και τη χρήση τους αποκλειστικά ως κινηματογράφοι, χωρίς να επιτρέπονται τυχόν νύξεις ότι η χρήση τους θα μπορούσε να περιλαμβάνει οποιαδήποτε άλλη εμπορική δραστηριότητα. Σημαντικό είναι και το Υπουργείο Πολιτισμού να τοποθετηθεί ξεκάθαρα υπέρ αυτής της θέσης, καθώς μέχρι τώρα δήλωναν μη αρμόδιοι για το θέμα, ωστόσο συμμετείχαν στο δελτίο τύπου που εκδόθηκε.

2. Πρέπει να εξαλειφθεί η παραπληροφόρηση μερίδας των ΜΜΕ που αφενός παραπληροφορεί ότι το όλο θέμα έχει προκύψει ως αποτέλεσμα της μειωμένης προσέλευσης στους συγκεκριμένους κινηματογράφους, και αφετέρου προβάλλει την κινηματογραφική εμπειρία σε ανεξάρτητους οι κινηματογράφοι ως κάτι που ανήκει σε μια “άλλη εποχή”. Στο πλαίσιο αυτό καλούμε τον Δήμο Αθηναίων και το Υπουργείο Πολιτισμού να διοργανώσουν δραστηριότητες και προβολές για την προώθηση του ενεργού ρόλου αυτών των κινηματογράφων.

3. Η εμπορική επέκταση και η οικονομική ανάπτυξη της πόλης δεν μπορούν να συμβαίνουν εις βάρος του πολιτιστικού τομέα. Καθώς η πόλη μεταμορφώνεται από τον τουρισμό (π.χ. οι δημόσιοι χώροι συρρικνώνονται και αλλάζουν, η ενοικίαση διαμερίσματος είναι πιο ακριβή λόγω της ίδρυσης AirBnbs κ.λπ.), οι κάτοικοι χάνουν την πρόσβασή τους σε ζωτικούς χώρους για πολιτιστική έκφραση. Ο Δήμος Αθηναίων και το Υπουργείο Πολιτισμού θα πρέπει να επιστήσουν την προσοχή τους στους ίδιους τους πολίτες και να λάβουν μέτρα για την προστασία της θέσης τους στην πόλη, αλλά και των συμφερόντων τους, αποδεικνύοντας ότι η πολιτιστική ιστορία που χτίστηκε με τη συμβολή τους είναι δεν είναι προς πώληση.

4. Αυτοί οι κινηματογράφοι παίζουν κυρίως ένα είδος ταινιών που δεν έχουν ανταπόκριση πουθενά αλλού, και φιλοξενούν ετήσια φεστιβάλ δίνοντας στους νέους καλλιτέχνες την ευκαιρία να παρουσιάσουν τη δουλειά τους, κάτι που πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη από το Υπουργείο Πολιτισμού εάν θέλει πραγματικά να αναπτύξει και να διατηρήσει το «7η Τέχνη» στην καρδιά της Αθήνας.

5. Σε ό,τι αφορά την Ίριδα, το ΕΚΠΑ οφείλει να αναλάβει τη συντήρησή της με προσοχή και να δεσμευτεί εγγράφως για τη συντήρηση της αίθουσας ως χώρου πολιτισμού που διαχειρίζεται ο Πολιτιστικός Όμιλος Φοιτητών.

Πώς μπορείτε να υποστηρίξετε το κάλεσμά μας και να ζητήσετε την προστασία των κινηματογράφων μας;

Καλούμε όλους όσους θέλουν να υποστηρίξουν την πολιτιστική ζωή της Αθήνας να υπογράψουν την αντίστοιχη αναφορά και να μοιραστούν τις προσωπικές τους ιστορίες και εμπειρίες από τους κινηματογράφους ακολουθώντας τον λογαριασμό «cinema.means» στο Ιnstragram και τις σχετικές οδηγίες, με σκοπό να διαδώσουν το μήνυμα ώστε να φτάσει στο Υπουργείο Πολιτισμού, τον Δήμο Αθηναίων και το Κεντρικό Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής.

Information

Project Reference Number:

2021-1-EL01-KA210-ADU-000035082

Project Title:

Filming at Intersections

Funding Programme:

Erasmus+ KA2, Small-scale partnerships in adult education

The European Commission's support for the production of this publication does not constitute an endorsement of the contents, which reflect the views only of the authors, and the Commission cannot be held responsible for any use which may be made of the information contained therein.