Το ημερολόγιο δείχνει 17 Δεκεμβρίου 2003 και το επικό φινάλε της τριλογίας του Άρχοντα των Δαχτυλιδιών κάνει πρεμιέρα στους κινηματογράφους. Είκοσι χρόνια μετά, η κινηματογραφική μεταφορά του φανταστικού έπους παραμένει αξεπέραστη από πολλές σκοπιές, παρά τις δεκάδες αποτυχημένες απόπειρες των studios να μεταφέρουν διάφορα άλλα βιβλία επικής φαντασίας στη μεγάλη οθόνη. Η αλήθεια είναι, βέβαια, πως το να καταφέρει κάποιο studio να μεταφέρει επιτυχημένα στον κινηματογράφο ένα αντίστοιχο έπος και να δημιουργήσει ένα εξίσου τεράστιο φαινόμενο, ίσως και να είναι αδύνατο πλέον. Το The Lord of the Rings είχε ένα τεράστιο προβάδισμα, μιας και η τριλογία βιβλίων θεωρούνταν ήδη κλασική το 2001, ενώ, μέχρι και σήμερα, θεωρείται από πολλούς ως άφταστη στο είδος της επικής φαντασίας. Όσο περνάνε τα χρόνια τα studios φαίνεται να έχουν αποθαρρυνθεί, ρισκάροντας όλο και λιγότερο τόσο σε μεγάλες παραγωγές, όσο και σε μεταφορές βιβλίων τις οποίες ο μέσος θεατής πιθανότατα να μην γνωρίζει. 

Βέβαια, υπήρχαν ανά καιρούς κινηματογραφικές μεταφορές βιβλίων φαντασίας, όπως αυτές των Harry Potter, How to Train Your Dragon και Stardust, που αγαπήθηκαν σε μεγάλο βαθμό από το κοινό και κάποια από αυτά έγιναν και εισπρακτικές επιτυχίες. Όμως, καμία από αυτές τις μεταφορές δεν τοποθετείται εξ ολοκλήρου κάπου αντίστοιχα με το Middle-earth, δηλαδή σε έναν φανταστικό κόσμο πολύ διαφορετικό και εντελώς αποκομμένο από τον δικό μας. Προφανώς, αν κοιτάξουμε στη μικρή οθόνη θα δούμε επιτυχημένες μεταφορές βιβλίων επικής φαντασίας, όπως το Game of Thrones και το The Witcher, αλλά το συγκεκριμένο άρθρο θα παραμείνει αμιγώς κινηματογραφικό.

Με αφορμή, λοιπόν, την ανακοίνωση της Greta Gerwig πως σκοπεύει να μεταφέρει την αρκετά κλασική σειρά βιβλίων φαντασίας Narnia στη μεγάλη οθόνη, για δεύτερη φορά, ίσως ήρθε η ώρα να δούμε μερικά βιβλία φαντασίας τα οποία δεν είχαν ποτέ την ευκαιρία να λάμψουν στον κινηματογράφο, αλλά ούτε και στην τηλεόραση. Ρίχνοντας μια ματιά στο τι ήταν αυτό που έκανε την τριλογία του Άρχοντα να λειτουργήσει τόσο καλά, λοιπόν, ακολουθούν 5 βιβλία και σειρές βιβλίων, όλα πολύ διαφορετικά μεταξύ τους και ποιος θα είναι πιθανότατα ο καλύτερος τρόπος με τον οποίο οι σκηνοθέτες και τα studios θα πρέπει να προσεγγίσουν την κάθε μεταφορά.

The First Law - Joe Abercrombie

Το Game of Thrones, βασισμένο στη σειρά βιβλίων A Song of Ice and Fire, όσο αντιδιαμετρικά διαφορετικό και αν είναι από το Lord of the Rings για πολλούς λόγους, είναι ξεκάθαρα η δεύτερη πιο δημοφιλής και επιτυχημένη σειρά βιβλίων επικής φαντασίας. Ο George RR Martin από ότι φαίνεται δεν πρόκειται να ολοκληρώσει ποτέ την υποτιθέμενη του εφταλογία, και οποιαδήποτε μεταφορά του ημιτελούς έργου του στον κινηματογράφο φαντάζει αδύνατη, οπότε ίσως θα ήταν καλύτερα να κοιτάξουμε σε άλλες γωνιές ώστε να καλύψουμε το κενό το οποίο δεν πρόκειται να καλύψει ο συγγραφέας. 

Η τριλογία First Law είναι ίσως ο, τι πιο κοντινό υπάρχει στο A Song of Ice and Fire, αλλά κάνει κάτι πολύ καλύτερα: είναι ολοκληρωμένη. Πάνω σε αυτό το τεράστιο επίτευγμα του βρίσκουμε όλα αυτά τα οποία έκαναν το Game of Thrones να γνωρίσει την επιτυχία που γνώρισε. Εξαιρετικά γραμμένοι γκρίζοι χαρακτήρες, άφθονη πολιτική ίντριγκα, πισώπλατες μαχαιριές και μια υπόνοια μαγείας που ίσως και να παίζει πολύ πιο σημαντικό ρόλο από όσο νομίζουμε αρχικά, η τριλογία περιέχει αρκετά πράγματα ώστε να σοκάρει και να τραβήξει το ενδιαφέρον του κοινού από την πρώτη μέχρι και την τελευταία σελίδα. Το First Law, βέβαια, ασχολείται με ένα σημαντικά μικρότερο καστ χαρακτήρων σε σχέση με το Game of Thrones κι όσο και αν το τηλεοπτικό μέσο έπαιξε τεράστιο ρόλο στην επιτυχία της συγκεκριμένης μεταφοράς, το First Law θα λειτουργούσε πολύ καλύτερα στον κινηματογράφο. Το κινηματογραφικό μέσο, λοιπόν, σε συνδυασμό με κάποιον σκηνοθέτη-οραματιστή, αντίστοιχο του Peter Jackson, ο οποίος θα επιβλέπει ολόκληρη την τριλογία από την αρχή μέχρι το τέλος της, ίσως και να είναι αυτό που χρειάζεται μια τέτοια μεταφορά ώστε το είδος της επικής φαντασίας να κερδίσει και πάλι το ενδιαφέρον του κοινού. Άλλωστε, έχει ανακοινωθεί ήδη πως ο Tim Miller σκοπεύει να σκηνοθετήσει μια μεταφορά του Best Served Cold, ενός spin-off της τριλογίας το οποίο διαδραματίζεται στον ίδιο κόσμο με το First Law, οπότε, για λόγους συνέπειας, ας κρατήσουμε τη συγκεκριμένη τριλογία ως κινηματογραφική.

The Earthsea Cycle - Ursula K. Le Guin

Ίσως ένας από τους βασικούς λόγους της απήχησης που έχει το The Lord of the Rings, να είναι το ότι οι κεντρικοί του χαρακτήρες είναι στον πυρήνα τους άνθρωποι, ανεξάρτητα με το αν τα αυτιά τους είναι μυτερά ή οι παλάμες τους τριχωτές. Τα Hobbits είναι πλάσματα ανέμελα από τη φύση τους και η κίνηση του Τόλκιν στο να τα τοποθετήσει αντιπαραβολικά απέναντι στο απόλυτο κακό, γέννησε αρκετά ενδιαφέρουσες θεματικές, οι οποίες πρωτίστως μιλάνε σε εμάς τους ανθρώπους. 

Αυτή η προσέγγιση του Τόλκιν στους χαρακτήρες του με θεματικές όπως η εσωτερική ισορροπία, η σχέση του ανθρώπου με τη φύση και η σημαντικότητα της ψυχικής ωρίμανσης με σκοπό το ξεπέρασμα των εμποδίων, είναι αυτά που διέπουν τα έργα της Ursula Le Guin και κυρίως τον κόσμο της Γαιοθάλασσας. Η Γαιοθάλασσα ίσως να μην έχει την επική κλίμακα του Lord of the Rings και τα γεγονότα που περιγράφουν τα 6 βιβλία να μην αφορούν τη σωτηρία ενός ολόκληρου κόσμου. Όμως, οι φαινομενικά απλές θεματικές της Le Guin, συνοδευόμενες από φανταστικές ιστορίες τοποθετημένες σε έναν πανέμορφο και ιδιαίτερο κόσμο, είναι ίσως αυτό που χρειαζόμαστε να δούμε στη μεγάλη οθόνη. Ιδανικά, τα βιβλία της Γαιοθάλασσας θα ταίριαζαν τέλεια στο να μεταφερθούν στη μεγάλη οθόνη ως animated ταινίες, αλλά επειδή το καλύτερο studio για αυτή τη δουλειά (Ghibli) έχει κάνει ήδη μια απόπειρα στο περίπου με το Tales from Earthsea, άλλα animated studios όπως η Pixar, η Dreamworks και το Cartoon Saloon θα ταίριαζαν εξίσου καλά στο να αιχμαλωτίσουν τον τόνο και την ατμόσφαιρα της Γαιοθάλασσας.

Cosmere - Brandon Sanderson

Το να μεταφερθεί το Cosmere στην μεγάλη οθόνη, είναι ίσως η πιο μεγαλεπήβολη ιδέα του συγκεκριμένου κειμένου. Το Cosmere δεν είναι ένα βιβλίο φαντασίας, δεν είναι μια τριλογία και δεν νομίζω πως μπορούμε να το χαρακτηρίσουμε καν ως μια σειρά βιβλίων με την κλασική έννοια. Το Cosmere είναι ένα shared universe πολλών βιβλίων φαντασίας, παρόμοιο με αυτό που κατασκευάζει η Marvel την τελευταία 15ετία στον κινηματογράφο. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο ίσως είναι ένα από τα καταλληλότερα έργα που πρέπει να μεταφερθούν στον κινηματογράφο (και όχι μόνο) στη δεκαετία που μας έρχεται.

Ο Brandon Sanderson, δημιουργός του Cosmere, είναι μια μηχανή παραγωγής βιβλίων, γράφοντας ετησίως βιβλία που αποτελούνται από 1500+ σελίδες . Οι πιο γνωστές σειρές βιβλίων του, οι οποίες τοποθετούνται μέσα το Cosmere, είναι τo Mistborn και το The Stormlight Archive, δύο αρκετά διαφορετικές σειρές μεταξύ τους, με διαφορετικό τόνο, καστ χαρακτήρων και προσέγγιση στη μαγεία. Ο Sanderson διακρίνεται για το ιδιαίτερο και λεπτομεριακό του χτίσιμο κόσμων, καθώς και για τα πολύπλοκα συστήματα μαγείας τα οποία θυμίζουν κάτι από anime. Το Cosmere αυτή την στιγμή αποτελείται από περισσότερα από 20 βιβλία, πράγμα που το κάνει σχεδόν ακατόρθωτο να μεταφερθεί εξ ολοκλήρου στον κινηματογράφο. Γι’ αυτό τον λόγο, η προσέγγιση του Marvel Cinematic Universe, το οποίο τα τελευταία χρόνια έχει ανοιχτεί και στην τηλεόραση, συμπεριλαμβανομένου και του animation, με πολλούς διαφορετικούς σκηνοθέτες και δημιουργούς να αναλαμβάνουν τέτοια πρότζεκτς, θα λειτουργούσε τέλεια έτσι ώστε να μεταφέρουν το φανταστικό έπος του Sanderson στη μικρή και τη μεγάλη οθόνη.

Saga - Brian K. Vaughan και Fiona Staples

Το Saga σίγουρα δεν είναι βιβλίο με την κλασική έννοια και σίγουρα δεν είναι καθαρόαιμο fantasy. Το Saga είναι μια σειρά από graphic novels, η οποία μετράει 66 τεύχη και είναι ολοκληρωμένη. Το μέσο των κόμιξ τα τελευταία χρόνια μπορεί να έχει γίνει ταυτόσημο με το σούπερ ηρωικό είδος και τις ανάλαφρες και επιφανειακές θεματικές που ανέδειξε η κινηματογραφική Marvel, αλλά το Saga δεν έχει καμία απολύτως σχέση με κάπες και στολές και ατάκες από φουσκωτούς. Το Saga σίγουρα μπορεί να συγκριθεί πολύ καλύτερα με βιβλία φαντασίας όπως το A Song of Ice and Fire και τα Lord of the Rings, με μια μεγάλη δόση Shakespeare, τοποθετημένο στο διάστημα. Αυτό δεν σημαίνει πως η μαγεία και η δομή της ιστορίας σε πρότυπα της λογοτεχνίας του φανταστικού λείπουν από αυτό. 

Το Saga αξίζει να ζωντανέψει στη μεγάλη οθόνη ως ένα οπτικά εντυπωσιακό animated franchise για ενήλικες, κάτι το οποίο δεν έχουμε δει μέχρι τώρα. Μια τέτοια προσέγγιση θα διατηρήσει το ξεχωριστό art style του graphic novel και θα επιτρέψει την πιστή απεικόνιση των φανταστικών πλασμάτων και των διαφορετικών κόσμων που συναντάμε στην ιστορία.

Piranesi - Susanna Clarke

Ίσως ο κινηματογράφος αυτή τη στιγμή να μην έχει ανάγκη από τριλογίες και κινηματογραφικά σύμπαντα και άλλα παρόμοια μακροχρόνια πρότζεκτς. Ίσως αυτό που χρειάζεται το είδος της φαντασίας ώστε να αποκτήσει και πάλι την αποδοχή του κόσμου, να είναι μια αυτοτελής ταινία, όχι τόσο επική σε μέγεθος. 

Το Piranesi διαθέτει ένα μείγμα μυστηρίου, φαντασίας και ψυχολογικού βάθους, που θα το έκανε μια εξαιρετική μεταφορά παρόμοια με τις ταινίες του στούντιο Α24. Το ξεδίπλωμα της πλοκής είναι τόσο δαιδαλώδες όσο είναι και οι τεράστιες αίθουσες, γεμάτες από επιβλητικά αγάλματα, στις οποίες συναντάμε τον μυστήριο και αμνησιακό πρωταγωνιστή. Μια αυτόνομη κινηματογραφική μεταφορά του Piranesi θα μπορούσε να συλλάβει τέλεια την αινιγματική φύση του μυθιστορήματος και ένας άξιος Indie σκηνοθέτης θα έδινε στη μεταφορά την απαραίτητη δόση του αλλόκοτου.

Είναι ξεκάθαρο ότι στις δύο δεκαετίες που πέρασαν τα sequels, τα prequels, τα κινηματογραφικά σύμπαντα και οι μεταφορές λογοτεχνικών έργων κυρίευσαν τη μεγάλη οθόνη. Με τις τεράστιες αλλαγές που βιώνει ο κινηματογράφος αυτή τη στιγμή, είναι αδύνατο να προβλέψουμε το πως θα κινηθούν τα studios, αλλά και που θα στρέψει το κοινό το ενδιαφέρον του. Κινηματογραφικές μεταφορές υπήρχαν ανέκαθεν, με μερικές από τις επιτυχημένες ταινίες να έχουν ξεπηδήσει μέσα από σελίδες βιβλίων. Οι πρωτότυπες ιδέες έχουν και αυτές τεράστια θέση στον κινηματογράφο, αλλά υπάρχουν αμέτρητοι πανέμορφοι κόσμοι κατασκευασμένοι από παλιούς και νέους συγγραφείς και θα ήταν σίγουρα ωραίο να βλέπαμε περισσότερους από αυτούς να αποκτήσουν οπτικοακουστική υπόσταση στη μεγάλη οθόνη.