Το «Dreams» (1990) του Akira Kurosawa βασίζεται στα πραγματικά επαναλαμβανόμενα όνειρα που βίωσε ο ίδιος κατά τη διάρκεια της ζωής του. Η ταινία αποτελείται από οκτώ χρονογραφήματα, το καθένα βασισμένο σε ένα διαφορετικό όνειρο, όπου άνθρωποι, πνεύματα και φύση αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Η ταινία ακολουθεί έναν χαρακτήρα που αντιπροσωπεύει τον ίδιο τον σκηνοθέτη στο πέρασμα των χρόνων, ξεκινώντας από την παιδική ηλικία και καταλήγοντας στον άντρα που συντροφεύεται από τον θάνατο.

Ο Akira Kurosawa είναι γνωστός ως ένας από τους σημαντικότερους Ιάπωνες σκηνοθέτες στην ιστορία του κινηματογράφου. Οι ταινίες του έχουν εμπνεύσει οραματιστές, όπως ο Martin Scorsese, ο Francis Ford Coppola και ο George Lucas, και εξερευνούν ηθικά ζητήματα, όπως τη φρίκη του πολέμου, την εύθραυστη σχέση του ανθρώπου με τη φύση και τους κινδύνους που επιφέρουν οι κακές συνήθειες των ανθρώπων. Αν και το «Seven Samurai» και το «Ikiru» είναι δύο από τα πιο γνωστά του έργα, η ταινία «Dreams» έχει χαρακτηριστεί ως το πιο προσωπικό του έργο. Όπως ένα όνειρο, έτσι και αυτή η ταινία αποκαλύπτει την προσωπικότητα και τις αξίες του σκηνοθέτη, η δουλειά του οποίου βαδίζει ανάμεσα στο εγκόσμιο και το μαγικό. 

Η ταινία μας προσκαλεί σε έναν μαγευτικό περίπατο μέσα από τα αιθέρια τοπία της ανθρώπινης ψυχής. Κάθε μικρή ιστορία ξεδιπλώνεται σαν ένα ζωντανό όνειρο, προσφέροντας βαθιές ενδοσκοπήσεις στην ανθρώπινη ύπαρξη, την ομορφιά της φύσης και την εύθραυστη ισορροπία μεταξύ πραγματικότητας και φαντασίας. Με εκπληκτικά οπτικά εφέ και ποιητική αφήγηση, ο Kurosawa καλεί τους θεατές να σκεφτούν τα μυστήρια της ζωής και να αναλογιστούν τη δύναμη που έχουν τα όνειρα στο να διαμορφώνουν την αντίληψή μας για τον κόσμο.

Τα όνειρα που βλέπει ως παιδί είναι πιο μυστικιστικά και μυστηριώδη, ενώ ως ενήλικος ο Kurosawa προχωρά σε περισσότερο ανθρώπινους φόβους, όπως ο πόλεμος και η πυρηνική καταστροφή. Κάθε όνειρο τον φέρνει σε επαφή με ένα είδος πνεύματος: αλεπούδες kitsune, απόκοσμες γυναίκες χιονιού, τον Vincent Van Gogh και πυρηνικούς δαίμονες. Τα πνεύματα αυτά μοιράζονται τη σοφία και τη φρίκη τους μαζί του ανά τους αιώνες. Πάντως, εξετάζοντας τα όνειρά του δεν μαθαίνουμε μόνο για τον ίδιο, αλλά και για τις ελπίδες και τους φόβους που καθόρισαν μεγάλο μέρος της Ιαπωνίας στη σύγχρονη εποχή.

Έπειτα, το «Mount Fuji in Red» αποτυπώνει την φρικτή εικόνα της πυρηνικής καταστροφής και τον αναπόφευκτο θάνατο, ενώ στο «The Weeping Demon» ο εφιάλτης συνεχίζεται, με την ακτινοβολία να έχει μεταμορφώσει τους ανθρώπους σε δαίμονες, παγιδευμένους σε μια επίγεια κόλαση, πληρώνοντας το τίμημα για τις αμαρτίες τους. Στο τελευταίο όνειρο που μας παρουσιάζει ο Kurosawa, το «Village of the Watermills», φανερώνεται η ελπίδα του για την ανθρωπότητα καθώς και η λαχτάρα του για την απλή ζωή, μέσα από την εξερεύνηση της τρυφερής σχέσης μεταξύ ανθρώπου και φύσης. 

Κλείνοντας, θα αναφερθώ στην προσωπικά αγαπημένη μου ιστορία, το «Crows», που αποτελεί ένα νοσταλγικό ταξίδι στον κόσμο της τέχνης. Έχοντας τον ίδιο τον Scorsese να υποδύεται τον Van Gogh είναι μια νοσταλγική εικόνα από μόνη της. Σε μια σκηνή αναφέρει χαρακτηριστικά «A scene that looks like a painting does not make a painting. If you take the time and look closely, all of nature has its own beauty. When that natural beauty is there, I just lose myself in it. And then, as if in a dream, the scene just paints itself for me» και με αυτές τις λέξεις συνοψίζεται ολόκληρη η ταινία.

Ξεκινώντας με έναν τρομακτικό γάμο και καταλήγοντας σε μια χαρούμενη κηδεία, τα «Όνειρα» είναι μια από τις λίγες ταινίες που εκφράζει την ολότητα τη ζωής, από τη νεότητα μέχρι τα γηρατειά, την ελπίδα και την απόγνωση, τη γέννηση και την αποκάλυψη, την τέχνη και τη φύση. Η ταινία δημιουργεί έναν μοναδικό κινηματογραφικό χώρο που μας επιτρέπει να νιώσουμε το ευρύτερο φάσμα των συναισθημάτων και των εμπειριών μας, ένα φάσμα που έχει χώρο για την κομψότητα των πνευμάτων, τον φόβο της πυρηνικής ενέργειας, την απλότητα των δέντρων. Πρόκειται για ένα έργο αυτοβιογραφικό και συνάμα καθολικό. Οι λέξεις είναι στα ιαπωνικά, όμως δεν απευθύνονται μόνο σε Ιάπωνες. Οι ταινίες του Kurosawa αφορούν τη σχέση του ανθρώπου με τον εξωτερικό κόσμο, αλλά το «Dreams» δεν απεικονίζει μόνο τραγικά ιστορικά γεγονότα. Αντιθέτως, προχωρά παραπέρα και στηρίζει τον ουσιαστικό ενθουσιασμό που μπορεί να νιώσει κάποιος που ζει με σκοπό να βιώσει τα πάντα. Η υπαρξιακή φιλοσοφία του σκηνοθέτη αναγνωρίζει τους τρόμους του κόσμου, αλλά και ότι βρισκόμαστε εδώ για να ζήσουμε τα πάντα, ανεξάρτητα από τις συνθήκες. 

Υπάρχει ένα συναισθηματικό βάρος στην έλλειψη επίλυσης κάθε ιστορίας, όμως αυτό ακριβώς συμβαίνει και στα όνειρα: μας ταράζουν για λίγα λεπτά, μας μεταφέρουν σε μια συναισθηματική εμπειρία στην οποία κάτι που μοιάζει με μια αιωνιότητα συνοψίζεται σε δευτερόλεπτα και ολοκληρώνεται τη στιγμή που ανοίγουμε τα μάτια μας. Ο Kurosawa κατανοεί και αποτυπώνει αυτήν την αίσθηση στην ταινία του, ενώ παράλληλα σε κάνει να νιώθεις ολοκληρωμένος και όχι μόνος στον κόσμο. Τα όνειρα αποτελούν εμπειρίες που μοιραζόμαστε με τον ίδιο τρόπο και αυτό αποτυπώνεται εδώ με σχεδόν τέλειο τρόπο. Ιστορίες ελπίδας, ενοχής, φόβου για το άγνωστο, αγάπης για τη ζωή, όλες συνδέονται μεταξύ τους με την αόρατη κλωστή του Akira Kurosawa.